İSRAİL TÜRKİYE'DEN İRAN'A SALDIRIRSA!..

Yazar İbrahim Karagül - 12 Eylül 2007 - Yeni Şafak

13 09 2007

İsrail savaş uçaklarının Suriye'ye girmesi, Türkiye'nin hava sahasını kullanması, Türkiye topraklarına yakıt tanklarını bırakması sıradan bir olay değil. Belirsizlikler, kafa karışıklıkları çok ama dikkatle bakıldığında özellikle Türkiye için ciddi tehditler içeren bir durum var ortada. Söz konusu olayla ilgili iki önemli tespit yaptık. Birincisi: Suriye son bir yılda hava savunmasını ciddi biçimde güçlendirdi. Rusya'dan 1 milyar dolarlık Pantsyr S1E füze sistemi satın aldı. Faturayı İran ödedi. Rusya'nın en iddialı savunma sistemlerinden olan Pantsyr S1E İran'ın nükleer tesislerini de koruyor. İsrail, ABD ile danışıklı olarak, Suriye'nin savunma sistemi üzerinde bir test yaptı. Sistemi kilitleyip kilitleyemediğini denedi. Olaydan önceki günlerde, bu sistemin ABD-İsrail saldırılarının önüne geçemeyeceğinin iddia edilmesi bir garip rastlantı mıydı acaba? İkincisi: İsrail, hem kendisi hem ABD için yaptığı bu test ile aslında İran'ın hava savunma sistemlerinin gücünü de ölçtü. Bir şey daha yaptı: İran'ın bazı bölgelerini vurmak için uzun mesafeli uçuş denemeleri. Olası ABD/İsrail saldırısı, ya da İsrail'in münferit saldırısı Türk hava sahası kullanılarak yapılırsa ne kadar başarılı olur denemesi bu. İsrail'in İran nükleer tesislerini vurmak için iki yolu var. Ürdün/Suudi Arabistan/Irak üzerinden uçmak. 1981'de Irak tesislerini böyle vurdu. İki ülkeye haber vermeden hava sahalarını kullandı. Şimdi aynısını yapabilir mi? Bu ülkeler izin verir mi? Vermez, vermeye cesaret edemez. Ayrıca bu mesafe uzun. Geriye Suriye ve Türkiye hava sahasını kullanmak kalıyor. İran'ın, Suriye hava savunma sistemlerinin faturasını ödemesinin nedeni burada ortaya çıkıyor. İran aslında Suriye üzerinden kendi savunmasını güçlendiriyor. Peki ya Türkiye! Türkiye, İran'a ya da Suriye'ye yönelik bir saldırıda kendi topraklarını ya da hava sahasını kesinlikle kullandırmayacaktır. 1 Mart Tezkeresi'nden sonra, Paul Wolfowitz'in; “Güneyinizdeki bir ülkeye karşı işbirliği yaparsanız affederiz” mealindeki sözlerini hatırlayalım. Hem İran hem de Suriye için Türkiye'den desteği istenecek, isteniyor da. Ama köprünün altından çok su aktı. Türkiye, kesinlikle böyle bir suça iştirak etmeyecektir. Ancak Ankara'nın önünde bir tuzak var, bilmiyorum ne kadar farkındayız! İsrail savaş uçakları, Trük hava sahasını kullanarak Suriye'ye girebiliyor. Buna niye ihtiyacı olabilir! Suriye hava sahasına Golan'dan girebilir, Akdeniz'den girebilir. Türkiye'ye ihtiyacı yok ki! Ama burada bir kötü niyet var. Türkiye üzerinden giriyor ve Türkiye-Suriye ilişkilerini riske atıyor. Ankara'yı öfkelendiren de bu. Peki İsrail, bir süre sonra aynı şeyi İran'a karşı da yaparsa ne olacak? Yapar mı, bence yapar, yapabilir! Türkiye ile İsrail arasındaki askeri anlaşmaları hatırlayalım. Bu çerçevede İsrail savaş uçakları Türk hava sahasında eğitiliyor. Böyle bir hakları var. Ancak bu hakkı kötü niyetli kullanmaya eğilimli olduğunu son Suriye olayında gösterdi. Yarın, aynı anlaşmalar çerçevesinde bu ülkenin hava sahasında uçan birkaç İsrail savaş uçağı İran hava sahasına girer, birkaç bomba bırakırsa Türkiye ne yapacak? “Türkiye üzerinden İran'a saldırı!” Kulağa nasıl geliyor? Eminim Ankara'dakiler, son olaydan sonra bunları düşünüyorlardır. 1996-97'lerde bugünkü Ortadoğu düzenini kurmak için inanılmaz yükümlülükler yüklendi bu ülke. Şimdi bunlar birer kambura dönüştü. Şimdi o Ortadoğu düzeni Türkiye'nin kendisini tehdit ediyor. On yıl sonrasını öngöremeyenlerin marifeti bu! ABD/İsrail'in İran'ın nükleer çalışmaları ve Suriye'ye yönelik planları gündemde, unutan biziz.. ABD Başkanı George Bush, 28 Ağustos'ta; “nükleer silaha sahip olursa İran'ın Ortadoğu'da soykırım yapabileceğini” iddia etti. Gariptir aynı tarihte, Londra Üniversitesi Ortadoğu ve Afrika Araştırmaları Bölümü'ndeki Uluslararası Araştırma Merkezi, İran'a saldırıyı içeren 80 sayfalık bir tahrik edici bir rapor yayınladı. Rapora göre ABD, İran'ın nükleer, askeri, enerji, devlet ve ekonomik tesislerini yok edecek saldırı hazırlıklarını tamamladı. İran içinde 10 bin hedef belirlendi. Bu hedefler konvansiyonel silahlarla vurulacak. Ancak bunların etkili olamadığı yerlere, özellikle nükleer tesislere karşı silahlar kullanılacak. Böyle bir çılgınlık olur mu? Böyle bir dünyada olur? Sonuç ne olur, sadece İran için değil, ABD ve İsrail için de felaket olur! İsrail eski Başbakanı Benjamin Netanyahu, geçtiğimiz hafta Herzilya'da yapılan terör toplantısında, “Eğer İran'ın nükleer silahı gerçekleşirse kesinlikle askeri müdahale gerekir. Askeri seçenek masada olmalı” dedi. Ona göre bölge 1939'ları yaşıyor ve bir dünya savaşı patlamak üzere. Tabii o dönemin Almanya'sı Netanyahu'ya göre İran oluyor! Bir şey daha hatırlatayım: New York Times ve Washington Post'ta küçük haber olarak yayınlandı, bizim dikkatimizi çekmedi. 6 Eylül'de, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir B-52 bombardıman uçağı nükleer silahlarla havalandı. Kuzey Dakota'daki askeri üsten kalkan uçak, 6 adet nükleer başlıklı Cruisse füzesi taşıyordu. Louisiana'ya kadar bu füzelerle uçtu. Her bir füze 150 kilotonluk patlayıcı taşıyordu ve Hiroşima'ya atılandan on kat daha güçlüydü. Olay Bush'a kadar aktarıldı ve bunun “yanlışlıkla” olduğu açıklandı. “Yanlışlıkla” bir B-52 bombardıman uçağı nükleer füzelerle havalanabiliyor, inanıyor musunuz? Peki, 40 yıl sonra ilk kez bir ABD uçağının nükleer silahla kalktığını söylersek! Garip, tuhaf olaylar oluyor. Sessiz bir hareketlilik var. Türkiye, İran ve Suriye'ye yönelik askeri planlamanın tam merkezinde. Sen istediğin kadar karşı koy, kabul etme, taraf olma. İsrail'in son tacizinde, istismarında olduğu gibi bir oldu bittiyle karşı karşıya kalabilirsin.

AYDIN SORUMLULUĞU, KÜBA, ABD VE İNSAN HAKLARI

Yazar James Petras - sendika.org
13 09 2007

Milliyet gazetesinin haberine göre “ÖDP İstanbul milletvekili Ufuk Uras, 'Küba lideri Fidel Castro'nun izlediği politikayı beğeniyor musunuz? Hayranlığınız var mı?' şeklindeki soruyu yanıtlarken şöyle konuştu: 'Ben, demokratik çoğulcu bir siyasi yapıyı tercih ederim. Basın özgürlüğünün olduğu, siyasi partilerin özgür olduğu bir yapılanmayı tercih ederim. Dolayısıyla tek partili rejimlere özel bir hayranlık duymuyorum. Fidel Castro'nun yıllardan beri Amerika'ya karşı kafa tutması önemli bir başarıdır ama bizim için yeterli değildir. Küba sosyalizmi deneyimi aşılarak, bunun özgürlükçü, demokratik, çoğulcu bir yapıya evrilmesi gerekiyor. Böyle olursa sevgim ve hayranlığım daha fazla artar. Bu haliyle değil.'”

Uras’ın bu sözleri üzerine, son dönemde Küba’ya yönelik eleştirileriyle gündeme gelen James Petras’ın, aydınların Küba’ya bakışını değerlendiren bu makalesini hatırlamanın faydalı olacağını düşünüyoruz (Sendika.Org).

Biz de öyle düşünüyoruz... (V.P.)
Aydınlar bir kez daha tartışmanın odağına yerleştiler - bu kez konu, ABD emperyalizmi ve Küba'daki insan hakları. Güneşli bir Cumartesi öğleden sonrası (26 Nisan 2003) Madrid'deki Puerto del Sol'den geçerken kendi kendime "aydınların rolü ne denli önemlidir" diye sordum ve yakınlardaki boş bir meydandaki birkaç yüz kişinin bağırdığı Castro karşıtı sloganların yankısını duydum.

Önde gelen tanınmış aydınların Madrid gazetelerindeki düzinelerce makalesine, saatler süren televizyon ve radyo propagandasına ve sendika bürokratlarıyla parti ağalarının yoğun çabalarına rağmen, çoğunluğunu Kübalı sürgünlerin oluşturduğu sadece 700-800 kişilik bir topluluk Küba'ya yönelik saldırıya katılmıştı. "Belli ki" diye düşündüm, "en azından İspanya'da Küba karşıtı aydınlar fazla bir ikna gücüne sahip değiller." Ama Castro karşıtı yazarların politik iktidarsızlığı aydınların genel olarak önemli bir rol oynamadıkları anlamına gelmiyor; ne de dinleyicilerinin kitlesel olmayışı, özellikle de ABD savaş ve propaganda makinesinin desteğini elde etmişlerse, sözlerini dünya çapında duyurabiliyor ve yayabiliyorlarsa, kaynaktan yoksun olduklarını gösteriyor. Aydınlar arasında Küba'daki insan hakları ve ABD emperyalizmi üzerine büyüyen tartışmayı anlamak için bir adım geri çekilmek ve aydınların rolü, ABD-Küba çatışmasını belirleyen bağlam ve temel konuları ele almak gerekiyor.

Aydınların rolü

Aydınların rolü önemli konuları açıklığa kavuşturmak ve her bir tarihsel dönemde barışa, sosyal adalete, ulusal bağımsızlığa ve özgürlüğe yönelik temel tehditleri tanımlamak olduğu kadar, aynı ilkelerin esas savunucularını belirlemek ve desteklemektir. Aydınlar emperyal saldırı altındaki ülkeler ve halklar tarafından alınan savunmacı önlemlerle, emperyal güçlerin fethi amaçlayan saldırgan yöntemleri arasında bir ayrım yapma sorumluluğuna sahipler. Emperyal ülkelerin fethi amaçlayan şiddet ve baskı etkinlikleriyle, militarist ve terörist saldırı altındaki ülkeleri ahlaki bir eşdeğerlik içinde değerlendirmek ikiyüzlülüğün zirvesidir. Sorumlu aydınlar siyasal bağlamı eleştirel biçimde değerlendirmekte ve emperyal güçlerle onların, kendileri tarafından "itirazcılar" olarak tanımlanan maaşlı yerel memurları arasındaki ilişkiyi tahlil etmektedirler - loş ışıkları ve politik zorunluluklar uyarınca ahlaki yaptırımlar dikte etmemektedirler. Ahlaki otoriteyi arkasına alarak konuşma iddiasındaki adanmış aydınlar, özellikle de emperyalizmin eleştirmeni olma iddiasını sürdürenler ise, özellikle bağımsız Üçüncü Dünya ülkeleri tarafından işlenen insan hakları ihlalleri hakkındaki emperyal retorikle ilişkili olarak iktidarı, devleti ve medya manipülasyonunu mistik tüllerinden arındırmak hakkında politik bir sorumluluğa sahipler.

Yakın zamanda Yugoslavya'nın ABD tarafından yıkılmasına, Kosova'da 250 bin Sırp, çingene ve diğerleri üzerinde uygulanan etnik temizliğe, ABD'nin "insani müdahale" propagandasını yutarak destek veren ya da sessiz kalan çok sayıda özgün "ilerici" Batılı aydın gördük. ABD'li aydınların tümü (Chomsky, Zinn, Wallerstein vd.) Afganistan'da Sovyet destekli laik Afganistan hükümetine karşı savaşan ABD-finansmanlı vahşi kökten dincileri - Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgal ettiği ve ülkeye dünyanın her yerinden giriş yapan kökten dinci fanatiklerin "kendi kaderini tayin etme hakkını" savunan "itirazcılar" oldukları gerekçesi altında- desteklediler ve eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Zbig Bryzinski tarafından yürütülen amaçlı propaganda oyununu başarıyla yürürlüğe koydular. Bu prestijli aydınlar, Küba'nın ahlaki ihlalleri konusunda, bu ülkenin ABD istihbaratının maaşlı memurlarını tutuklamasını ve üç terörist korsanın idamını ABD emperyalizminin soykırımcı savaş suçlarıyla eşitleyen bilgisiz kınamalarına inandırıcılık kazandırmak amacıyla, geçmişlerini, kendilerinin ABD dış politikasının ezel-ebed "eleştirmenleri" olduklarını söyleyerek aklamaya çalışıyorlar. Ahlaki eşdeğerlik yanlıları Küba'ya mikroskopla, ABD'nin suçlarına ise teleskopla bakıyorlar - ki bu da onlara imparatorluğun liberal kesimleri arasındaki belirli bir kabul edilebilirlik kazandırıyor.

Ahlaki emirler ve Küba gerçeklikleri: Gayrı Dürüst Bir Tutum Olarak Ahlakçılık

Aydınlar ABD-Küba çelişkisinde bölündüler: Benedetti, Sastre, Petras, Sanchez-Vazques ve Pablo Gonzales ve diğerleri Küba'yı savunuyorlar; aralarında Vargas Llosa, Savater ve Carlos Fuentes'in de bulunduğu sağcı aydınlar beklendiği gibi Küba'ya yönelik alışıldık kınamalarını yayınladılar; ve başka açılardan ilerici küçük bir grup aydın -Chomsky, Saramago, Sontag, Zinn ve Wallerstein- kendilerini sağcı/ istihbaratçı Küba muhaliflerinden ayrıştırma çabasıyla eski kritik önermelerini yukarı sallayarak, Küba'yı lanetleyen koroya katıldılar. Büyüyen anti-emperyalist harekete en fazla zarar veren de bu ikinci "ilerici" gruptur ve bu eleştirel notlar onları hedeflemektedir. Propagandaya dayalı ahlakçılık ölümcül bir karışımdır -özellikle de ahlaki yargılar prestijli solcu aydınlardan ve propaganda aşırı sağcı Bush yönetiminden geldiğinde.

Küba'nın "ilerici" eleştirmenleri, şöyle böyle ve genel olarak, ABD'nin Küba'ya karşı düşman bir saldırgan konumunda olduğunu biliyorlar ve Küba'ya kendi kaderini tayin hakkını "cömertçe" lütfediyorlar - ve sonra da bir dizi temelsiz suçlamaya ve konuları açıklığa kavuşturma ve "ahlaki emirler" açısından... anlamlı bir temel oluşturmaya hizmet edecek herhangi bir özel bağlamdan yoksun çarpıtmalara başlıyorlar. ABD istihbaratının bilgilerine dayanan solcu eleştirmenler, Küba hükümetinin gazeteciler, özel kütüphane sahipleri ve demokratik haklarını kullanmaya çalışan şiddet içermeyen politik etkinlikler içindeki siyasal parti üyeleri de dahil olmak üzere bireyler ve itirazcılar üzerindeki baskılarını kınıyorlar.

"İlericilerin" bilmedikleri ya da anlamakta isteksiz oldukları şeyse tutuklananların ABD hükümetinin maaşlı memurları olduğudur. ABD dış politikası uyarınca hibe ve borç dağıtan temel ABD federal kurumu olan Uluslararası Kalkınma Ajansı'na (AİD) göre, AID, USAID'in (1996 Helms-Burton anlaşmasından doğan) Küba Programı altında 1997'den bu yana Castro rejiminin muhaliflerine, Küba hükümetinin, bir dizi ABD stk'sı, üniversitesi, vakfı ve diğer cephe örgütüyle işbirliği içinde yıkılması lehine propaganda, toplantı ve yayın yapmak amacıyla 8.5 milyon dolar transfer etmiştir. (USAID Küba programının profili için - AID web sitesi)

USAID programı, olağan pratikte olduğu gibi, ödemeleri Küba hükümetine değil ama doğrudan Kübalı "itirazcı" yandaşlarına aktarmaktadır. Fonlama ölçütleri açıkça belirlenmiştir - ödeme ve hibelerin alıcıları - kuşkusuz ki ABD'nin Irak'taki sömürgesel diktatörlüğüne benzeyen- "serbest piyasa" ve "demokrasi" yönündeki ABD yönetimli bir "rejim değişikliğine" açık bağlılıklarını göstermelidirler. Helms-Burton yasası, USAID Küba Programı ve onların maaşlı Kübalı memurları, tıpkı ABD ilerici manifestosunda olduğu gibi, "Küba'da özgürlüğün bulunmamasını, masum itirazcıların tutuklanmasını lanetlemekte ve Küba'da demokratik bir rejim değişikliği çağrısı"nda bulunmaktadırlar. Tuhaf rastlantılar biraz tahlil gerektiriyor. Küba Özgür Basını'ndan (Cuba Free Press) - AID cephesi- 280 bin dolar alan Kübalı gazeteciler itirazcı değil maaşlı memurlardır. CIA'nın cephe örgütü "Özgürlük Evi"nden 775 bin dolar alan Kübalı "İnsan Hakları" grupları itirazcı değillerdir - özellikle de misyonları Küba rejiminde "geçişin" (yıkılmanın) gerçekleştirilmesi olarak belirlendiğinde. ABD hükümetinin ABD siyaseti doğrultusunda hibe ve fon sağladığı Kübalı "itirazcıların" (memurların) listesi uzun ve ayrıntılıdır ve tüm ilerici ahlakçı eleştirmenler tarafından ulaşılabilir durumdadır.

Önemli olan nokta Küba hükümetinin tutuklanan muhaliflerinin ABD hükümetinin, USAID tarafından belirlenen ölçütler uyarınca ve Havana'daki ABD Çıkar Seksiyonu başkanının yönetim ve denetimi altında, Helms-Burton anlaşmasının hedeflerini elde etmek amacıyla ödeme yaptığı maaşlı memurları olmasıdır. ABD Çıkar Seksiyonu başkanı James Cason 2 Eylül 2002 ve 2003 Mart ayları arasında Kübalı "itirazcılarıyla" evinde ve bürosunda bir dizi toplantı yapmış, onlara ne yazacakları, nasıl örgütlenecekleri hakkında emir ve talimatlar vermiş ve Küba hükümeti hakkında en gayrı diplomatik bir tarzda açık suçlamalarda bulunmuştur. Washington'un Kübalı memurlarına USAID tarafından elektronik ve diğer iletişim araçları, kitaplar ve diğer propaganda malzemesi ile ABD'nin cephe örgütü "Uluslararası Emek Dayanışması için Amerikan Merkezi" kanalıyla ABD yanlısı "sendikaları" fonlamaları amacıyla para sağlanmıştır. Bunlar patronları ve ABD ajanı olarak oynadıkları rol konusunda bilgisiz olan iyi niyetli "itirazcılar" değillerdir, çünkü USAID raporu ("ABD kurumsal bağlamı" başlıklı bölümünde), şunları belirtmektedir: "Küba programı, demokrasiye geçiş içindeki müttefiklere ve ülkelere mali destek sunarak ABD'nin ekonomik ve politik dış politika çıkarlarını desteklemek üzere kurulan Ekonomik Destek Vakfı kanalıyla fonlanmaktadır." Dünyanın hiçbir ülkesi kendi emperyal çıkarları doğrultusunda hareket eden yabancı bir güç için maaşlandırılan ve bu doğrultuda çalışan yerel vatandaşlarını "itirazcılar" olarak adlandırmaz ve onlara hoşgörü göstermez.

Bu durum özellikle ABD Yasası'nın Madde 18, 951. Bölümü altında, "Birleşik Devletler içinde yabancı bir hükümetin ya da görevlinin yönetimi ve denetimi altında çalışmaya yeltenen kimseler adli kovuşturmaya ve 10 yıl hapis cezasına tabidir" diyen ABD için geçerlidir. Tabii ki elbette ücretli bir yabancı ajan olarak kayıtlı değilse ya da İsrail hükümeti için çalışmıyorsa. ABD'li "ilerici" aydınlar tahlilci ve eleştirmen olarak sahip oldukları sorumluluklardan geri çekilmekte ve devlet istihbaratının, ABD tarafından maaşlandırılan memurları, "özgürlük" için mücadele eden "itirazcılar" olarak tanımlamalarını yutmaktadırlar. ABD ajanı-itirazcıların bazı savunucuları memurların "skandal ölçüde uzun cezalar" aldıklarını iddia etmektedirler. Ampirik miyopluk bir kez daha yalancı ahlakçılıkla birleşmektedir. Küba bir savaşla karşı karşıyadır.

Bush hükümeti Küba'nın kitlesel imha ve savaşa tabi askeri hedefler listesinde olduğunu açıkladı. Ve eğer bizim ahlakçı aydınlarımız bilmiyorlarsa: Bush, Rumsfeld ve Yönetimdeki savaş tellalı siyonistler söylediklerini --- yapıyorlar. Chomsky, Zinn, Sontag ve Wallerstein'in ahlaki emirlerinin ciddiyetsizliği, ABD'nin kitle imha silahlarıyla, önceden açıklanmış bir biçimde oluşturduğu büyük ve açık savaş tehdidinin farkında olmamalarıdır. Kübalı sürgünlerin çoğunun ABD'de yaşadığı, ABD basınını okudukları ve militarist açıklamaları soykırımsal eylemlerin ne denli hızla takip ettiğinin farkında oldukları bilindiğinde, bu durum özellikle önemlidir. Ama bizim ahlakçılarımız bağlamla da, Küba'ya yönelik yakın ya da uzak ABD tehdidiyle de canlarını sıkmıyorlar, bunların tümünü ABD istihbaratına, sadece ABD dış politikasına muhalif olmakla kalmadıklarını, ama aynı zamanda, ABD'ye muhalif tüm bağımsız ülke, sistem ve lideri de kınadıklarını göstermek üzere, görmezlikten gelmeye çabalıyorlar.

Bir başka deyişle, Mr. Ashcroft, Küba "terörünün", "savunucularını" ezdiğiniz zaman, hatırlayın ki, biz farklıyız, biz Küba'yı da lanetledik, biz de bir rejim değişikliği çağrısında bulunduk. Küba eleştirmenleri ABD'nin Küba'yı zaptetmek için çoktan yürürlükte olan iki uzun vadeli askeri-politik stratejiye sahip olduğunu ihmal ediyorlar. Washington terörist hava korsanlarına sığınma hakkı vermekte, Küba'nın turizm temelli ekonomisini istikrarsızlaştırma çabalarını desteklemektedir; Küba liderlerini katletme girişimlerinde bulunan terörist Küba Amerikan Vakfı ile yakın çalışma ilişkileri içindedir. Dominik Cumhuriyeti, Kolombiya ve El Salvador'da yeni ABD askeri üsleri ve Guantanomo'da genişleyen bir toplama kampı bulunmaktadır - bunların hepsi bir işgali kolaylaştırmak içindir. ABD ambargosu İtalya ve İspanya'daki sağcı Berlusconi ve Aznar rejimlerinin desteğiyle sıkılaştırılma sürecindedir. Çıkar bölümü başkanı James Cason'un Kübalı izleyicileriyle uyum içinde maaşlı memurlar/"itirazcılar" arasında yürüttüğü saldırgan ve açık politik etkinlikler Kübalıların rejime ve devrime olan bağlılıklarını ortadan kaldırmayı hedefleyen iç stratejinin bir parçasıdır. Bu iki taktik ve onların stratejik ortaklıkları, sapık bir Washington, bıçağı Küba'nın gırtlağına dayamışken bile, herkes için her yerde özgürlük hakkında ahlaki emirler yayınlama lüksünü tercih eden prestijli aydınlarımız tarafından görmezlikten gelinmektedir.

Hayır teşekkürler, Chomsky, Sontag, Wallerstein- Küba'nın, saldırganlarının kıçına tekmeyi basması ve onları dürüst bir hayat sürmeleri için şeker kamışı kesmeye yollaması meşrudur. Üç feribot teröristine verilen ölüm cezası ağır bir cezadır - ama korsanların ellerinde ölümle yüz yüze kalan kırk Küba yolcusuna yönelik tehdit de öyle. Yine ahlakçılarımız hava korsanlarının vahşi eylemlerini ve diğerlerinin zamanın örtemediği diğer herzelerini tartışmayı unutuyorlar. Ahlakçılar bu terörist desperadoların Küba'yı terk etmek için neden yasadışı yollar aradıklarını anlayamıyorlar. Bush yönetimi gitmek isteyen Kübalı göçmenlerin vize programlarını pratik olarak iptal etti. 2002'nin ilk dört ayından 2003'e kadar geçen sürede vize onayları 9000'den 700'e düştü. Bu Küba'ya yönelik terörist eylemleri teşvik etmenin ve ilerici ABD ve Avrupalı aydınlar düzeninin "Amin" köşesindeki "hık diyiciler" korosunu kışkırtarak katı önlemleri kınamanın akıllıca bir taktiğiydi. Küba ile ilgili bu ahlaki kınamalara bilgi sunan sadece cehalet mi, yoksa yanı sıra başka şeyler de var mı - ahlaki şantaj gibi? Kübalı meslekdaşlarını kendi rejimlerine, kendi halklarına sırtlarını çevirmeye zorlamak gibi, yoksa -"Castro apolojistleri" olarak daha fazla yalıtılıp damgalanmak üzere- bu prestijli aydınların aşağılamalarıyla yüz yüze bırakmak gibi.

Saramago'dan Kübalı arkadaşlarını terk ederek ABD'nin maaşlı memurlarının davasına katılma yönünde açık tehditler. Küba'yı bir daha ziyaret etmeme ve konferansları boykot etme yönünde örtük tehditler. İmparatorluğun tırpanını kaparak, dünyanın herhangi bir başka ülkesinde soruşturmaya uğrayacak olan maaşlı ajanların özgürlüğü gerekçesiyle, kitlesel imha tehdidine hedef olduğu bir anda Küba'yı biçmek ahlaki korkaklık mıdır? Devrimin istihdam, eğitim, sağlık, eşitlik alanlarındaki büyük kazanımlarını, Küba'nın emperyal savaşlar karşısındaki kahramanca ve ilkeli muhalefetini -ki böyle anılmaya değer tek ülkedir- ve 50 yıldır işgale karşı direnme kapasitesini tamamen görmezlikten gelmek açık bir gayrı dürüstlük örneğidir. Bunlar ABD'li aydınlar için hiçbir şey ifade etmiyor -skandal olan esas budur!! Dünyanın her yerinden 30 milyon insanla birlikte ABD'nin savaşına muhalefet etme "cüretinin" ardından bu, saygınlık arayışı açısından bir geri çekilme, bir lekedir. Şimdi -Küba'yı lanetleyerek, rejim değişimi çağrısında bulunarak, "piyasa dostu" Kübalı memur-itirazcıların davasını destekleyerek işleri "dengeleme" zamanı değil. Soros ve ABD istihbaratı tarafından soyulup soğana çevrilen Doğu Avrupalı ve Rus "itirazcıları" destekleyen aynı ilerici aydınları hatırlayalım.

"İtirazcılar" ülkeyi Rus mafyasına teslim ettiler, yaşam beklentisi beş yıl düştü (10 milyonu aşkın Rus ulusal sağlık sisteminin çöküşü nedeniyle genç yaşta öldü), bunlar olurken Doğu Avrupalı "itirazcılar" Gdansk tersanelerini kapattılar, NATO'ya katıldılar ve ABD'nin Irak fethi için cephane taşıdılar. Ve Kübalı "itirazcıların" şimdiki destekçilerinin hiçbiri arasında anti-komünist yayınlarından ve ABD'nin Orta Doğu ve Orta Avrupa'daki imparatorluğunun askerleri haline gelen "itirazcıları" destekleyen manifestolarından kaynaklanan felaketli sonuçlar üzerine hiçbir eleştirel yansıma olmadı. ABD'li ahlakçılarımız asla, tekrar ediyorum asla, geçmişteki ya da bugünkü ahlaki başarısızlıkları üzerine eleştirel bir tutum takınmadılar, çünkü, biliyorsunuz, onlar "her yerde özgürlük" savunurlar. "Yanlış" insanlar iktidara geldiğinde ve "diğer" imparatorluk yönetimi aldığında ve milyonlar, iyileştirilebilir hastalıklardan ölürken ve beyaz insan ticareti halkaları genişlerken bile. Yanıt her zaman aynı: "İstediğimiz bu değildi - biz bağımsız, özgür ve adil bir toplum istedik- rejim değişikliği isterken, itirazcıları desteklerken, İmparatorun "herşeyi ele geçireceğin"den, tek süper güç haline geleceğinden ve dünyayı sömürgeleştirmeye başlayacağından asla şüphelenmedik."

Ahlakçı aydınlar sonuçlar konusundaki politik sorumluluklarını kabul etmeli ve ne imparatorluk inşa etme işindeki geçmiş uyumluluklarının, ne de Küba'ya karşı bugün yürütülmekte olan skandal kınamalar konusundaki soyut ahlaki duyarlılıklarının arkasına saklanmaktan vazgeçmelidirler. Yaptıkları ya da söyledikleri şeylerin sonuçlarının ne olduğunu bilmiyormuş gibi davranamazlar. ABD'nin Küba'ya karşı planları hakkında bütün gördüklerinden, duyduklarından ve okuduklarından sonra masummuş gibi davranamazlar. Birleşik Devletler'deki (Chomsky, Zinn ve Wallerstein tarafından imzalanan) Küba karşıtı deklarasyonun ilk yazarı ve teşvikçisi, kendinden menkul bir "demokratik sosyalist" ve Küba hükümetinin şiddet kullanılarak yıkılmasını hayat boyu - son 40 yıl boyunca- savunmuş olan Joanne Landy'dir. ABD hükümetine yarım yüzyılı aşkın bir süredir emperyal siyasetler konusunda danışmanlık yapmakta olan temel kurumların başında gelen Dış İlişkiler Konseyi (CFR) üyesidir. Landy Afganistan ve Yugoslavya'daki ABD işgalini ve - açık askeri destek çağrısında bulunarak- 2000 Sırbın öldürülmesi ve Kosova'da yüzbinlerce Sırbın ve diğerlerinin etnik temizliğe uğramasından sorumlu olan Arnavut terörist gruplarını savunmuştur. Bu aşırı sağcı bukalemun tarafından kaleme alınmış olan bir makalede Küba'nın sosyal kazanımlarının ve emperyalizme karşı muhalefetinin sözünün hiç geçmemiş olması şaşırtıcı değildir. Kaydedilmelidir ki, Landy CFR'de etkili konumlara tırmanma süreci boyunca Çin, Vietnam ve diğer toplumsal devrimlerin sert bir karşıtı olmuştur. "İlerici" aydınlar, bütün o keskin zekalarına rağmen, Küba karşıtı yaygarayı başlatan yazarın güvenilmez siyasetini es geçmişlerdir.

Aydının günümüzdeki sorumluluğu

Küba'nın birçok eleştirmeni sanki işin içine kimin karıştığından ve sonuçların ne olduğundan bağımsız olarak tüm durumlara uygulanabilir olan sadece tek bir ilkeler dizisi varmışçasına "ilkelerden" sözediyorlar. Küba hükümetini devlet istihbaratıyla birlikte devirmeye çalışanların "özgürlüğü" gibi "ilkeler"den sözetmek Küba'yı - Allende'nin Pinochet tarafından devrildiği- bir başka Şili haline getirmek ve devrimin popüler kazanımlarının yıkılmasına yol açmak demektir. Bunlar, yani ulusal güvenlik ve halk egemenliği, ABD'nin Kübalı memurlarının özgürlüğünden daha temel ilkelerdir. Burada, özellikle de ABD'li ilerici sol arasında, Üçüncü Dünyanın kurbanlarına, yenilgilerden ızdırap çekenlerine dair bir sempati ve başarılı devrimlere karşı duyulan bir korku var.

Öyle görünüyor ki ABD'li ilerici aydınlar devrime bağlanmaktan kaçınmak için her zaman bir bahane buluyorlar. Bu bazıları için eski "Stalinizm" korkusudur - ya devlet ekonomide temel bir role sahip olursa; ya da bu kitlesel seferberlikler de olabilir- "plebisiter diktatörlükler"den korkarlar, ya da bu "baskıcı polis devleti" olarak adlandırdıkları, terörist etkinlikleri başarıyla önleyen güvenlik birimleri olabilir. Batının en sadık ve çürümüş sendikal aparatıyla dünyanın en geri politik ulusu içinde yaşarken, bazı üniversite kentleri dışında hiçbir pratik politik etkide bulunmazken, ABD'nin pratik aydınları Latin Amerika'daki devrimci hükümetlerin ya da militanların başlarının üzerinde sallanan günlük tehdit ve şiddet hakkında hemen hiçbir pratik bilgiye ya da deneyime sahip değillerdir. Politik algıları, herhangi bir politik etkinliği kınamak ya da onaylamak üzere kullandıkları ölçütleri, kendi kafalarının dışında, kapitalist özgürlüğün tüm ayrıcalıklarından faydalandıkları ve Üçüncü Dünyalı devrimcilerin kendilerini savunmak zorunda oldukları risklerin hiçbirisiyle karşılaşmadıkları kapalı, ilerici üniversite yerleşimlerinin dışında bir yerde mevcut değildir.

Biraz alçakgönüllük lütfen, sayın prestijli, eleştirel, özgürlük aşığı aydınlar. Biraz derinlere doğru bakın ve Miami kökenli bir terörist örgüt tarafından kaçırılmak isteyip istemeyeceğinizi kendinize sorun. Kendinize Havana'daki büyük bir turistik otelin kafesinde otururken ölümcül bir bombaya hedef olup olmak istemeyeceğinizi sorun - Başkanın kardeşi Jeb'le birlikte bira içen teröristlerden bir hoş geldin mesajı. Nazi Almanya'sından bu yana görülmüş en vahşi emperyal rejimin hedef listesinin başında yer alan bir ülkede yaşamanın nasıl bir şey olduğunu düşünün - ve belki de o zaman Küba güvenlik politikalarına yönelik kınamalarınızı yumuşatma ve ahlaki emirlerinizi çerçevelendirme ihtiyacı yaratan ahlaki duyarlılıklarınız uyanışa geçer. Bense eleştirel aydınlar için kendi "ahlaki emirlerimi" belirterek sonuca varmak istiyorum.

1. Avrupalı-ABD'li aydınların ilk görevi dünyayı fethetmeye çalışan kendi emperyal yöneticilerine muhalefet etmektir.

2. İkinci görev emperyal militaristlerle popüler/ulusal direnişler arasındaki mücadelelerle ilgili ahlaki konuları açıklığa kavuşturmak ve birisinin kitlesel terörüyle diğerinin bazen aşırıya kaçsa bile meşru olan diğeri üzerindeki güvenlik önlemlerini eşitleyen ikiyüzlü önermeyi reddetmektir.

3. Ahlaki yargılara varmadan önce olgulara ve konulara ilişkin politik ve kişisel standartlar oluşturmaktır.

4. İktidarsız aydınların iktidarı tehdit etmedikleri için toplanma, tartışma ve eleştirme konusunda ulaşabildikleri özgürlüklerden yoksun olan, mükemmel olmayan muzaffer halk mücadeleleri ve devrimci rejimleri desteklemeyi reddederek "imparatorluğun ahlaki kahramanı" olma ayartmasına karşı direnmektir.

5. Kendisini, devrimcileri savunma cesareti gösteren ilericileri lanetleyen Yargıç, Savcı ve Jüri yerine koymayı reddetmektir. En çarpıcı son örnek, Susan Sontag'ın, bütünselliğe sahip olmamakla ve Küba terörünün apolojisti olmakla suçladığı Kolombiyalı Nobel Ödülü sahibi romancı Gabriel Garcia Marquez'e yönelik çiğ saldırısıdır. Sontag bu kanlı suçlamaları Bogota, Kolombiya'da yaptı. Kolombiyalı ölüm mangaları rejimle ve orduyla birlikte çalışıyor ve dünyanın başka yerlerinden çok daha fazla sayıda sendikacı ve gazeteciyi öldürüyorlar, Castro rejiminin "apolojisti" falan da değiller. Bu, Yugoslavya'daki ABD emperyal işgalinin ve bombardımanının hevesli savunucusu ve kökten dinci Bosna rejiminin apolojisti olan, Kosova'da Sırpların ve diğerlerinin etnik temizliğine ve öldürülmesine sessizce tanıklık eden aynı Sontag'dır. Sahiden de ne ahlaki bütünlük! New York aydınları arasında bulunan ahlaki üstünlük yaratan değerli duyarlılıklar Sontag'ın Marquez'i ölüm mangalarına hedef göstermesine ve büyük bir ahlaki açıklamada bulunduğunu hissetmesine izin vermiştir.

6. ABD'li-Avrupalı aydınlar kendi politik ümitsizlikleri ve sonuçsuz konumlarıyla adanmış Latin Amerikalı aydınların konumunu birbirine karıştırmamalıdırlar. Yapıcı diyalog ve tartışmaya her zaman yer var ama asla hayatları gündelik olarak tehdit edilen bireyleri lanetleyen kişisel saldırılara değil.

Eleştirel aydınlar için iyi zamanların kutlamalarında ve daha az tehditkar zamanların çağrılı konferanslarında "Küba dostu" olmak kolaydır. Ama totaliter bir imparatorluk, bu kahraman adayı tehdit ettiğinde ve ağır ellerini savunucularının boynuna geçirdiğinde "Küba dostu olmak" daha zordur. Küba böyle zamanlarda - sürekli savaşlar, soykırım ve askeri saldırganlık zamanlarında- eleştirel aydınların, tüm Avrupa ve özellikle de Latin Amerika'dan zaten gördüğü üzere, dayanışmasına ihtiyaç duyuyor. Bizlerin, Birleşik Devletler'deki önemli ve prestijli ilerici aydınlarımızla ve tüm o saygıdeğer ahlaki duyarlılıklarımızla, kendisini ABD'nin pençelerine karşı savunmak için mücadele eden yaşayan, kahraman bir devrimin varlığını hatırlama ve kendinden menkul deklarasyonlarımızı alçak gönüllükle bir kenara bırakarak, o devrimi savunma ve 1 Mayıs'ı önderleri Fidel Castro ile birlikte kutlayan 1 milyon Kübalıya katılma zamanımız gelmedi mi?

01 Mayıs 2003

[www.rebellion.org'den Sendika.Org tarafından çevrilmiştir]

YENİ PARTİ ÇAĞRISI (SAHİBİNDEN)

Yazar Celal Özcan - suvaridergi.org
12 09 2007

STK'CILARDAN YENİ PARTİ ÇAĞRISI

22 temmuz 2007 seçimlerinin sonuçlarını doğruya en yakın olarak tahmin eden Konda araştırma şirketinden Bekir Ağırdır’ın, 26.07.2007 tarihli Radikal Gazetesinde bir dizi yazısı yayınlandı. Bekir Ağırdır, bu yazı dizisinde genel olarak; çalışmakta olduğu araştırma şirketinin yaptığı bir araştırmaya dayanarak, ülkemizin temel sorunlarının yoksulluk ve yolsuzluk olduğu, var olan partilerin bu sorunları çözemeyeceği yeni bir parti örgütlenmesi gerektiğinin halkımız arasında oldukça yaygın bir görüş olduğunu rakamlarla verdikten sonra, kurulması gereken yeni partiye ilişkin kendi görüşlerini anlatıyor.

Bu görüşlerine dayanak olarak ta; dünyanın çok değiştiğini, bilgi toplumuna geçtiğini, artık endüstri çağının kavramları ile izahlar yapılamayacağını, ülkemizde de bu izahları yapan partilerin çözüm olamayacağını anlatıyor. Cumhuriyetin kalkınma ve modernleşme projesine eklemlenememiş islami muhalefetin zaman içerisinde gelişerek muhafazakar kalkınma ve modernleşme projesini geliştirdiğini belirttikten sonra, bu her iki projenin de ülke sorunlarına artık çözüm olamayacaklarını, çözümün yeni bir parti örgütlenmesi ile demokrasi projesinin hayata geçirilmesinde olduğunu belirtiyor.

Bekir Ağırdır’ın , bu yazı dizisinde “tamamen kendi görüşlerim” dediklerini, gerçekten sadece kendi görüşleri olarak kabul edebilseydik eğer, sol çevrelerdeki kafa karışıklıklarından etkilenmiş diyerek geçebilirdik. Ama Bekir Ağırdır’ın yüklenmiş olduğu görevler ve yaptığı işler, yazı dizisinin anlamını “tamamen kendi görüşleri” olmaktan çıkarıp ardında başka anlamlar aranmasına yol açıyor. Üstelik te yazı dizisine; "CHP yenilenmeli mi?", "Merkez partiler çöktü mü?", özellikle de "Sol ne oldu, nasıl yenilenecek?" gibi sola çözüm arayan bir havada başlamış olması ve yazı boyunca da sol düşüncenin, kendine göre temel saydığı düşünce ve kavramlarını çarpıtmış olması, tartışmayı bizim açımızdan kaçınılmaz kılıyor.

Yukarıda belirttiğimiz, Bekir Ağırdır’ın “yüklenmiş olduğu görevler ve yaptığı işler”i yazının sonlarına bırakarak yazısında belirtiği görüşlere biraz yakından bakalım.

Bekir Ağırdır “tamamen kişisel görüşleri”nin başlangıcında şu tespitleri yapıyor:

“Ülkemizin yaşadığı sorunlar kimilerinin sandığı gibi "göktaşı bize çarptığı için" değil, ya da tüm dünya birleşip ülkemizi parçalayıp yok etmek istedikleri için değil, yaşamın ritmi değiştiği için yaşanıyor.

Yaşananların, tüm yaşam alanlarını ve düşünce sistematiğini, tüm değerleri, tutumları değiştiren boyutta olduğunu siyasal aktörler arasında dillendiren yok. Bilgi toplumu, bilgi ekonomisi kavramlarını ise henüz doğru dürüst bilmiyoruz.

Yaşamın geldiği noktadaki karmaşıklıkla baş edemeyen siyasetçi ve aydınlarımız kolay bir yol olarak şiddeti seçiyor. Maddi ve manevi şiddet, giderek günlük yaşamda ağırlığını artırıyor.

Politika hayal ve gerçeğin hem yan yana, hem karşıt, hem de iç içe geçtiği tek alandır. Bu kesişme noktası da ülkemizin geleceğine dair geliştirilmiş bir siyasi iddia üzerinde olabiliyor ancak. Siyasi iddiaların ise geçmişe ve olana göre değil, geleceğe ve olacak olana göre biçimlenmesi gerektiği açık. Önce geleni ve olacak olanı anlamamız gerekiyor. Belki de tüm bildiklerimize bir de zihin haritamızı değiştirerek, ezberlerimizi unutarak değişen çağa ve gelene bakmamız lazım.

Şimdiye dek kalkınma ve refah tanımı sanayileşme ve mal üretimi kavramları ile yapılırdı. Bu tanım, doğası gereği daha çok, daha büyük ölçekli üretim tesisleri ve montaj hatları, standart ürünler ve standart tüketim alışkanlıkları gibi alt tanımlara doğru açılırdı. Üretim için geçerli üç şey de toprak/hammadde, emek, sermaye idi.

Bugün bilgi en önemli üretim faktörü olmaya başladı. Bilgi diğer üretim faktörlerinin ve zamanın yerine geçer, onarı ikame eder hale geldi.” (Koyulaştırmalar bize ait)

Yukarıya aldığımız uzunca alıntıdan da anlaşılacağı üzere, Bekir Ağırdır, topluma ve olaylara kapitalizmin penceresinden bakıyor. Bu pencereden bakarak solu ezberlerini unutmaya çağırıyor. Kapitalizmin penceresinden bakmasa, yani gerçekten de sol diye bir derdi olsa, sol literatür açısından bu kadar çok yanlışı bu kadar kısa bir metin içerisinde yapmaması gerekir. Ya da biz ısrarla anlamazlıktan geliyoruz ama ortada bilinçli bir çarpıtma, suyu bulandırma gayreti var ortada. Herhangi bir solcu, “Üretim için geçerli üç şey de toprak/hammadde, emek, sermaye idi” diye bir tanımlama yapabilir mi?. “Emek”ten bahsedince solcu olunduğu mu zannediliyor yoksa solcularla dalga mı geçiliyor?. Solculuğun alfabesinde, sermayenin birikmiş emek olduğu yazılı iken bu tanımlama ne anlama geliyor ki? Herhalde, Bekir Ağırdır sol literatüre yabancı olmalı ki “emek” kavramı ile “işgücü” kavramı arasındaki farkı bilemediği için ikisini aynı anlamda kullanıyor diyelim. Peki ama, “Bilgi diğer üretim faktörlerinin ve zamanın yerine geçer, onarı ikame eder hale geldi.” tespitine ne diyeceğiz?, bu tespitten artık üretim için, Bekir Ağırdır’ın (bundan sonra yazar diye bahsedelim) kendi deyişiyle, artık üretim için toprak/hammadde, emek ve sermaye ye gerek olmadığı sadece bilginin yeterli olduğu, hatta zamana bile gerek olmadığını mı anlamalıyız?

Bilgi, tüm bunları ikame ettiğine göre artık, mesela otomobil üretirken kaporta aksamında muhtelif metal veya alaşımların yerine bilgiyi kullanabiliriz. Otomobil üretirken işgücü, pardon, “emek” yerine bilgi kullanabiliriz artık. Eh, artık ürettiğimiz otomobile de ancak hayalimizde binip trafiğe çıkabiliriz herhalde. Bu kadar da olmaz canım! Biz anlamadık herhalde, başka bir şey demek istiyordur. Belki de üretim sürecinde bilginin çok önemli olduğu olduğunu anlatmak istiyordur. İyi de, insanı hayvanlık aleminden kesince uzaklaştıran şeylerden biri de bilme ve bildiğini üretimde kullanmak değil mi? Yine olmadı, anlayamadık, herhalde eskiden bilmek para etmiyordu, artık bilmek para ediyor, eloğlu üretmekle uğraşmıyor, uğraşacak olanlara üretimin nasıl yapılacağı bilgisini satarak para kazanıyor, demek istiyor herhalde. Şimdi oldu, anladık. İyi de, bilginin para ile satılıyor olması, bilgiyi üretim yapacaklar açısından, nasıl hammadde toprak-emek-sermaye yerine ikame edilebilir kılıyor anlamadık.

Boş verelim anlamaya da çalışmayalım. Zaten yazarın da öyle bir derdi yok. O hep bilgiyi satanların penceresinden bakıyor. O pencereden görmek istediği solu tarif ediyor. O’nun için üretim süreci ve üretenler önemli değil, Ona göre, kalkınma ve refaha ulaşmak için, üretmek gerekmiyor, bilgiyi satan pozisyonunda olmak gerekiyor. Yani, “boş verin üretimi falan, bildiğiniz bir şey varsa satın, kalkınma ve refaha ulaşın” diyor. Herhangi bir önermenin doğru olup olmadığının en kolay test edilme yolu, o önermeyi en uçta tartışmaktan geçer. Bu önermeyi de en uçta tartışalım. Tüm insanlık üretmekten vazgeçip bir birine üretimin nasıl yapılacağı bilgisini satmaya başlasa ne olur acaba? Mesela Türkler dünyaya fasulye nasıl üretilir bilgisini satıyor, Amerikalılar nasıl silah üretilir bilgisini satıyor, Çinliler nasıl pirinç üretilir bilgisini satıyor,vs… Dünya da hiçbir problem kalmaz hep beraber kardeşçe yaşar gideriz değil mi? Olur mu canım, O bilgileri kullanarak üretim yapacak “kerizler” de lazım. Yoksa, refahı bırak açlıktan ölürüz. O zaman başa dönelim, “Bilgi çağı” dediğiniz dönemde bilginin “kalkınma ve refaha ulaşmanın kaldıracı olması” sadece insanları sömürmenin yeni biçimi olmuş olmuyor mu? Üretenler açısında, üretim sürecini nasıl değiştirmiş oluyor?. Ağzınızdan düşmeyen insan haklarına “bilgiye ücretsiz ulaşma hakkı” girmiyor mu? Baktığınız pencereden böyle bir insan olma hakkı görünmüyor mu?

Görünmez. Çünkü, sizin ezberinizdeki rayların gittiği istasyon belli. Trenin sizin kafanızdaki istasyondan başka bir istasyona gitmesi gerektiğini savunan, veya savunması gereken SOL düşüncenin önünü kesmek için, boşuna ezber unutmayı önermeyin. İnadına ezberlerimizi koruyacağız.. Çünkü, o ezber ve inat bizi İNSAN olma istasyonuna götürecek.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi günümüzün artık endüstri devrimi kavramları ile açıklanamayacağı tespitini yapan yazar, yeni üretim yapısı ve siyasal düzen üzerine yaptığı tespitlerle devam ediyor. Yazarın tespitlerinin anlamını etkilemeyen kısaltmalarla alıntılara devam edelim.

Yeni üretim yapıları

“…bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler üretimin yapısını değiştirdi. Standart büyük ölçekli üretim yerine daha küçük miktarlarda fakat özel üretim olanaklı hale geldi. Her tüketiciye özel üretim yapabilme becerisi tüketim taleplerinin farklılaşmasına ve özelleşmesine yol açtı.

Üretim yapısındaki bu değişiklikler tüketicinin değer ve duyarlılıklarını da değiştirdi. … çevre, kadın hareketi gibi özel talepler boy vermeye başladı. ... Organizasyonlar ve işletmeler daha küçük, daha esnek, daha kıvrak, tüketici taleplerine daha çabuk tepki verebilir/uyarlanabilir hale dönüşüyorlar.

Devlet ve kamunun diğer örgütlenmeleri de farklılaşan talepleri karşılayabilecek daha küçük ama etkin hale gelme, merkeziyetçilikten yerelliğe doğru kayma baskısı ile karşı karşıya.

Bilginin milyonlarca odakta üretimi, yaygın ve ortak kullanımı ülkeleri ve ekonomik yapıları görülmemiş bir hızla birbirine yaklaştırdı. Ülke ekonomilerinin böylesine iç içe geçmeye başlaması ile önceden görülemeyen büyüklükte bir pazar oluştu. Pazar büyürken, üretimdeki ve tüketimdeki bilgi devriminin yol açtığı gelişmeler nedeni ile küçük ve özgün üreticilerin önüne müthiş fırsatlar çıktı. Öyle bir noktaya gelindi ki "küresel düşün, yerel davran" felsefesi "yerel düşün, küresel davran" şekline dönüştü. Herkes küresel dünyanın içinde "kendisi" olarak rol almak ister hale geldi. (Koyulaştırmalar bize ait)

Evet ne olmuş? Bilgi teknolojisindeki gelişmeler nedeniyle geniş ölçekli ve standart üretim yerine, herkesin, paşa keyfine göre talep ettiğini karşılayan küçük esnek ve kıvrak üretim olanaklı hale gelmiş. Yani üretilen her bir meta neredeyse standart dışı kişiye özel hal almışmış.

Peki; bu değişiklik üretenler ile ürettirenler arasındaki ilişkiyi değiştirmiş mi? Yani ürettirenler artık üretenlere; ya artık bilgi çağındayız, herkesin keyfine göre üretebiliyoruz, o nedenle gelin işletmenin karını aramızda pay edelim, lanet olası bilgi çağı benim patronluğumu da sona erdirdi, bilginin milyonlarca odakta çok hızlı üretilmesi benim varlık gerekçemi gereksizleştirdi diyorlar herhalde. Fena halde kafamız karışık değilse eğer, bir birimizle kafa bulmayalım. Üretim merkezleri küçüldüğü için mi ülkemizde Ford, Hundai, Renault gibi fabrikalar kuruluyor. Wolksvogen, her bir parçasına kadar aynı olan otomobillerini kaporta değişiklikleriyle, Çekoslovakya’da Skoda, İspanya’da Seat markasıyla üretiyor. Her halde IBM bilgileri daha fazla olduğu için Taiwan ve Hong-Kong ta bilgisayar ürettiriyor. Olan, sadece, bir yerde direnişle karşılaşan sermayenin yer değiştirerek üretimine devam etmesidir. Yer değiştirirken de dikkate aldığı tek şey gittiği yerde işçi sınıfı bilincinin oluşmamış olması dolayısıyla düşük ücret ödemesi ve kendisine sağlanan (güya o yerin kalkınmasını sağladığı için) teşviklerle karını arttırtmasıdır.

Dini imanı daha fazla kar etmek olan burjuvazi, doğuş aşamasında, (serbest rekabetçi aşamada) ürettirdiklerini satacağı pazara ihtiyaç duyduğu için, topu tüfeği ile bileği gücüne tel örgü ile çevirip VATANIM dediği sınırları, artık ihtiyaç duymadığı için yine kendisi kaldırmak istiyor. Gittiği yerde de “Vatan” edebiyatıyla uğraşmamak için, merkeziyetçilikten yerelliğe doğru kayılması baskısını yapıyor. Küresel düşünüp (ne yapmaya çalıştığımı anlayıp) yerel davranmak ( bana direnmek) yerine, yerel düşünüp ( günlük çıkarlarınızı düşünüp) küresel davranın ( bana itaat edin )diyor. Bunun için de dikkatleri, (endüstri toplumunun söylemleri ile ifade edelim) sınıf savaşının dışına çekmek için her yolu deniyor. Ucuz işgücü sağlamak amacıyla ihtiyaç duyduğu kadın işgücü için, toplumsal ilerleme maskesi altında, bazen kadın hareketini destekliyor, bazen de; sanki çevreyi kirleten, her türlü bilgi ve bilimsel tespite rağmen, gerekli arıtma önlemini almadan sanayi atıkları ile doğayı ölüme sürükleyen kendileri değil de, tuvalete gittiğimde yaptığım şeyle benmişim gibi çevre hareketlerini destekliyor.

Tüm bunlarda tek amaç var. Yazarın iddiası aksine, değişmemiş olan üretim biçimi tartışılmasın da ne tartışılırsa tartışılsın. Gerçi yazar, üretim biçimi yerine üretim yapısı kavramını kullanarak kafa karıştırmaya çalışıyor ama nafile. Kapitalist üretim biçimi, dahası Sosyalist üretim biçiminde bile üretim yapısı AYNIDIR. Üretimin yapısı “Geniş yeniden üretimdir.” Üretimin standart olarak geniş ölçekli merkezlerde veya fason üretim şeklinde değişik küçük ölçekli merkezlerde yaptırılıyor olması üretimin biçimini, yani, artı değere kimin el koyduğu gerçeğini değiştirmez. İşverenin karını (artı değeri) maksimize etmek için işgücüne dayattığı çözümlemeleri, “üretim yapısındaki değişmeler” yutturmacasını yemezler. Hiçbir işveren de artı değeri, küçük ve özgün üretici ile paylaşmaz. Zaten yazar bu son bahsettiğimiz önermesine kendisi de inanmıyor olacak ki yukarıdaki alıntıdan bir sonraki paragrafında; “Sınırları ve yerel kuralları olabildiğince kaldırılmış bu büyük pazarın içindeki aktörler aynı gelişmişlik düzeyinde olmadıkları için dengesizlik ve eşitsizlikler geride olanın aleyhine çalışır ve bu eşitsizliği körükler hale geldi.” diyor.

Yaklaşık iki tam sayfa tutan bu tespitlerinden sonra yazar, halen anlatmak istediklerini anlamamış kalın kafalılar olabileceğimizi düşünerek konu sonu özet vermek ihtiyacını duyuyor, ama ne özet. Her biri birbirinden parlak inciler gibi ışıldayan inci taneleri gibi özet maddeleri.

“ Özet olarak,

Bilginin üretimi ve tüketimi günlük yaşamın en önemli faaliyetlerinden olmaya başladı.

(Soyut olan bilgi, somut olarak karın doyursaydı doğru olabilirdi)

Bilgi teknolojileri ve bilginin kullanımı kalkınma ve refaha ulaşmada kaldıraç haline geldi.

(Yukarıda da belirttik, üretim yapacak kerizler bulmak şartıyla)

Tüketim üretimin önüne geçti. (a.b.ç.)

(Akli dengen yerinde mi?)

Ekonomik faaliyetlerin odağı finans olmaya başlarken, finans kapitalin karakteri değişerek ağırlığı bireylerin fonlarından oluşan ve dehşet hızlı hareket eden bir şekle doğru kaydı.

(Akli dengen yerinde mi? Diyeceğim ama tekrar olacak. ….tövbe tövbe finans kapitalin ağırlığı Rokefeller, JP Morgan, City Group, Krupp, Bank Of Swiss ,vs…den , Ahmet Mehmet, Hans İgor , Mr.and Mss Brawn’a mı kaydı. Deli etme adamı. “Kafamı bozarsan dışarı çıkarım göçersin” diyen milyar dolarlık fonların, moda deyimiyle sıcak paranın, sahibi ben miyim? yoksa sen misin?)

Ekonomik örgütlenme parçalı ve esnek biçimlere yöneldi, küçük ve orta boy işletmelerin önemi arttı.

Ekonomik tekelleşme de hızlandı.

(Türkçe de bir deyiş var biliyor musun?; Bu ne perhiz bu ne lahana turşusu)

İnsanların fabrikalarda fiziki toplaşmalarının yerini daha özel ve küçük yapılaşmalar aldı.

Emeğin niteliği değişti ve çeşitlendi.

(Fason üretim yoluyla işçileşmekten beter şekilde yoksullaşma sürecine sokulan esnafın, işgücünün, pardon emeğin niteliğini nasıl değiştirdiğini anlayan beriye gelsin)

Siyasi ve sosyal talepler de bu gelişmeler üzerinde farklılaşmaya ve çeşitlenmeye başladı.

20. yüzyılın bildiğimiz sorunlarına cevap üreten endüstriyel mantık, örgütlenme modelleri ve siyasi hareketleri yeni gelişmeleri yönlendirmek yerine yalnızca seyirci kaldı. 20. yüzyıla damgasını vuran sol ve sosyal demokrat hareketler bir anda eskimiş hale düştüler.

(20. yüzyıla damgasını vuran şeyin Ulusal Kurtuluş Mücadeleleri ve Sosyalizm olduğunu değil de, Sosyal Demokrat Hareketler olduğunu düşünüyorsan ne diyeyim sana! Kafana “endüstriyel mantık, örgütlenme modelleri ve siyasi hareketler” kadar taş düşsün.)

Yazar, yaptığı tespitleri ve özet olarak tekrarladığı incilerin düşünce sistematiğimizde de değişiklikler yarattığı sonucuna ulaşıyor. Düşünce sistematiğimizde oluşan değişiklikleri ise 15 maddede sıralıyor. Bu 15 madde içinde, özetlemeye çalışırsak, süreci kavrayamadığımız için haklı olarak endişeler duyduğumuzu, “ekonomik ve teknolojik kuvvetlerce” her an hayatımızın alt üst edilebileceği korkusunu yaşadığımızı, küreselleşmenin, “bizi biz yapan en önemli unsurlardan olan dilimiz, kültürümüz, çevremiz, aidiyet duygularımız, yurt ihtiyacımız gibi alanlarda” yarattığı yıkıcı etkilere karşı çıkmak gerektiğini, falan söylerken birden bire 8. madde de “8. Bu değişikliklere adapte olma ve yönetme becerisi yüksek olan ülke ve şirketler kontrol edilemez ve diğerlerine karşı yok edici pozisyon üstünlüğü yakalıyorlar.” diyor.

Haydaaaa! Karar ver kardeş. Karşı mı çıkalım, yoksa karşı çıkarsak ülke ve şirketler tarafından yok mu ediliriz?. Herhalde karşı çıkmayalım yok ediliriz diye düşünüyor ki “Paradokslar-ikilemler-çelişkiler … , çok boyutlu problemler ve çok boyutlu açmazlar ile karşı karşıyayız” diyor. Milyarlarca tekil karar günlük yaşamı etkiler hale geldi bunca karmaşa içinde hayat, hiçbir zaman doğrusal olarak değil her zaman anlayamadığımız şekilde geometrik olarak etkilenmeye başladı, bu süreçleri anlamak ve karşı hamleleri geliştirmek için başka nitelikte insanlar ve karar vericiler gerekir diyor.

Uzaylıları göreve çağırmıyorsa eğer, başka nitelikli insan ve karar vericilerin kimler olması gerektiğini de söylemesi gerekmez mi? Hemen ardından da, bu başka nitelikli insan ve karar vericilere akıl veriyor.; şeffaf, denetlenir olmak gerekir, sürdürülebilir yaşama, kalite ve toplam kaliteye önem veren hamleler bu karmaşayı çözebilir, diyor, diyor da diyor.,

Veee geliyoruz sadete. Bunca tespititen sonra bakla ağızdan çıkıyor, yazarımız altın yumurtayı yumurtluyor: “Sözünü ettiğimiz değişimler doğal olarak siyaset alanını da etkiledi. En belirgin değişim siyasetin tüm dünyada da, ülkemizde de güdük ve kısır hale gelmesi oldu. Burada sözünü ettiğimiz siyaset eski anlayışla yapılan siyasettir. Yani endüstriyel mantıkla düşünen, enerjisini sınıflar arası çatışmalardan alan, tüm bir ülkeyi yönlendirmeye çalışan, hükümet düzeyinde iktidar olmayı amaçlayan politika (gerekliliği sürmekle beraber) ateşini kaybetti. ( Koyulaştırma bize ait) Elde bir, Allah bir kesinliği içinde doğru olarak gördüğü bu tespiti destekleme faslına geçiyor. Argüman olarak ta Türkiye’nin çarpıklık ve siyasi yöneticilerinin (herkesçe kabul edilebilecek) yanlışlarını saymaya başlıyor. Kürt sorunundan Hukuk reformuna, oradan yöneticilerin oligarşik yönteme sarılmalarına kadar daldan dala atlarken “yönetim mi yönetişim mi” gibi kavram kaydırmalarını da araya serpiştirdikten sonra, geliyoruz yeni kurulacak partiye.

Gelelim bakalım. Bizi kurtaracak parti nasıl olmalıymış.

“Günümüze ve yarınımıza cevap üreten politika nasıl olmalıdır? Demokrasi projesi neler önermelidir, nereden, hangi faktörlerden güç ve enerji almalıdır?”

Demokrasi projesinin güç ve enerji kaynağı olarak yazar dört unsur sıralıyor:

1- Bizzat demokrasinin kendisi

2- Bilgi çağının insanı

3- Katılımcılık ve dayanışmacılık

4- Mağdurluk ve ezilmişlikteki çeşitlenmeler

Sırasıyla inceleyelim

Bu yüzyıla damgasını vuran sol politikanın enerji kaynağı, var olan sınıflar ve sınıflararası mücadelede ezilen sınıflar idi. Bugünün problemlerini yalnızca sınıflararası mücadele düzleminde görmek ve çözmek mümkün görünmemektedir. Sınıf tanımını bile herkesin mutabık olabileceği kavramlarla açıklayabilmek kolay değildir. 21. yüzyıl problemlerine çözüm arayan çağdaş politikanın yani değişimin enerji kaynağı yenilenebilir, çoğaltılabilir, statik değil dinamik enerji kaynakları olmalıdır.

En önemli güç kaynağı demokrasi talepleridir. Fakat demokrasinin tanımında anlaşmak gerekmektedir:

Kusura bakmayın ama bir Anadolu deyişini kullanmak zorundayım; “Manda boku kadar büyük” bir laf. Daha önce dikkatimi çekmemişti, ama yazar “zamandan ve mekandan” bağımsız! üretimden bahsederken, demek ki zırvalayacaklarına felsefi zemin hazırlıyormuş. 19 ve 20. yüzyıldaki gelişmelerin ürettiği kavramlarla çözemediğimiz sorunlar yumağını, Antik Yunan’dan, geç daha öncesine Mezopotamya uygarlıklarından beriye bilinen ve tartışılan yöntem ve kavramlarla çözeceğiz. Eski köye yeni adet; neymiş çözüm? “demokrasi”. Ama bir ufacık şart var, binlerce yıldır anlaşılamayan demokrasi tanımında anlaşmak gerek.

İyi, hadi anlaşalım. Nedir demokrasi tanımın? Demokrasi bir yaşam biçimidir. İyi tamam ama nasıl bir yaşam biçimidir? Yalnızca çatışan, rekabet eden, çıkarların uyumu için değil; karşıt olmanın kendi başına yararını sağlayan bir mekanizmalar bütünüdür. Dur hele, anlamadım. Çatışan kim, rekabet eden kim. Çıkarların uyumu için karşı çıkan kim. Önemli değil diyorsun, doğru anlamış mıyım? Yeter ki karşı çıkma mekanizmaları olsun. “Yasasın Çarşı.” Yani “Çarşı her şeye karşı.” Tamam her şeye karşı olmak demokrasi için gerekli bir şey ama halen demokrasinin nasıl bir yaşam biçimi olduğunda anlaşmış değiliz. Siyasal, sosyal, kültürel, ekonomik taleplerin bu kadar çeşitlendiği ve farklılaştığı bir dünya yalnızca tüm bu farklı taleplerin bir arada olmalarından medet uman, beslenen ve hatta teşvik eden bir yaşam biçimidir. Kardeş, hele bir dur. Laf kalabalığı içinde sulu dereye gidip susuz dönmeyelim. Siyasal sosyal kültürel ekonomik talepleri farklılaşanlar kimler? Endüstriyel toplum kavramı olan sınıfları reddettiğimize göre, tüm bu farklı talepler özgür bireylerden gelebilir. Özgür bir birey olarak, toplumumuzu demokratik olarak yönetmekte olan Cumhurbaşkanı, Başbakan, ya da bakanlardan herhangi birine , vazgeçtim, bir ilin vali ya da bir ilçenin kaymakamına gidip senin siyasal yönetimini beğenmiyorum, senin yerine ben yöneteceğim desem kabul edilir mi yoksa ana haber bültenlerinde meczup olarak mı gösterilirim? Yoksa senin kastettiğin sadece “ben bunlara karşıyım, ben olsan daha iyi yönetirim” deme geyiği mi? Hele bir, farklı düşünenlerin siyasi idareyi nasıl değiştireceklerini anlat ta orada anlaşalım. Demokrasi, insan ihtiyaçları içinde bir sıralama maddesi değildir. Demokratik taleplere 'önce terör sonra demokrasi', 'önce ekmek sonra demokrasi' olarak yaklaşılamaz. Demokrasi bu taleplerin dillenebildiği, örgütlenebildiği bir zemindir.

Kardeş, demokrasinin ne olmadığında değil ne olduğunda anlaşmaya çalışıyoruz.

Demokrasi özgürlüktür ama keyfilik değildir. Demokratik mekanizmalar denetlenebilirliktir, şeffaflıktır.

Bir dakika, özgür birey olarak her şeye karşı çıkma özgürlüğümüzde anlaşmıştık, ondan da vazgeçtin. Keyfi özgürlük yok diyorsun. Şimdi de denetlenebilirlik diyorsun. Kim kimi nasıl denetleyecek. Mesela Maliye Bakanı’nı mali müşavir ve muhasebeciler denetleyebilir mi? Şeffaflık diyorsun, yönetici adamlardan biri şeffaf olmamaya karar verirse ne yapacağız?. Bir türlü anlaşamıyoruz. Gel şu demokrasinin tanımı konusunda senin “Endüstri toplumu kavramı” diye burun kıvırdığın tanımında uzlaşalım. Demokrasi toplumsal sınıf, tabaka ve zümrelerin güç savaşının bileşkesidir. Ne kadar güç, o kadar demokrasi.

Sen de bu tanımı kabul etmiyorsun. Ne yapacağız şimdi?. Demokrasinin tanımında anlaşamıyoruz.

“Demokrasi bu tanımlarından dolayı değişim için müthiş bir güç ve enerji kaynağıdır. 'Halk için halka rağmen' olmaz” diyorsun. Bu konuda yerden göğe kadar haklısın, halk için halka rağmen olmaz, katılıyorum. “Halk için halk olarak” diyebilir miyiz?

Gelelim demokrasi projesinin ikinci güç ve enerji kaynağı olan insana.

Demokrasi projesi için ikinci enerji kaynağı yeni insandır. Sermaye topraktan tüccara, tüccardan endüstriyel sermayeye, endüstriyel sermayeden finans sermayesine döndü. Şimdi ise insan sermayesine ve bilgiye doğru dönüşüyor. Yazar kendi penceresinden baktığında vazgeçilmez gördüğü sermayenin, tarihsel gelişim ve dönüşümlerinin içine insanı da katmakta bir beis görmüyor. Yani artık insan da sermayeleşmiştir diyebiliyor. Artık alınıp satılabilir el değiştirebilir demek ki. Sonra da bu pozisyona soktuğu insanı demokrasi projesinin güç ve enerji kaynağı olarak görüyor. Fazla söze gerek var mı?

Yazar bu sermayeleşmiş yeni insanın yeni politik düşünüşüne de yol gösteriyor; Yeni iddia günümüzde insan gücünü, bir şeylere karşı oluştan değil bir şeylerden yana olmaktan, yeniyi biçimlemek iddiasından almalıdır. Yazarın yaptığı iş ve toplumsal konumu ile pek bağdaşmıyor ama, herhalde çocukluğunda dinlediği Nasrettin Hocanın kadılık hikayesinden çok etkilenmiş. Bir şeye karşı olmayan o şeyin alternatifinden yana olabilir mi? Hele ki toplumsal olaylar söz konusu olduğunda. Köleciliğe karşı olunmadan özgürlükten yana olunabilinir mi? Gericiliğe karşı olunmadan ilerici olunabilir mi? Kapitalizme karşı olunmadan Sosyalizmden yana olunabilir mi? Yazar bizlerle kafa bulmuyorsa eğer, devir değişti artık bilgi toplumundayız şartlar da değişti iktidar anlayışı da değişti bırakalım bunları (Kapitalizme karşı olmayı) kapitalizme karşı olmadan çözümler arayalım mı demek istiyor? Mümkün mü? Fındık reklamı misali; “yerseniz”...

Gelelim demokrasi projesinin üçüncü güç ve enerji kaynağına.

Sorun da çözüm de evrenselleşti

Demokrasi projesi için üçüncü enerji kaynağı katılımcılık ve dayanışmacılıktır. Her şey bireye doğru giderken bu paradoksal görünebilir. Fakat birçok sorun ve çözümü yerelleşirken, birçok sorun ve çözümü de evrenselleşiyor. Uluslararası çözüm odakları AIDS gibi, çevre gibi, atmosferdeki ozon deliği gibi, nükleer denemeler gibi sorunlar üzerinde etkinleşmeye başladı. Bu etkinlik insanları yerel ölçekte bireyselleştirirken çokuluslu bir arada oluşları yönlendiriyor. İnsanlar kendi sorunlarına müdahil olabilmek çabasıyla eski kitle örgütleri tanımından çok farklı sivil toplum kuruluşları (STK) zemini üzerinden etkin olabiliyorlar. STK'lar üzerinden geliştirilecek yeni katılımcılık ve dayanışma modelinin önünü açmak gerekiyor. Demokrasi projesi, bireylerdeki katılım ihtiyacını harekete geçirerek, bireysel enerjiyi sinerjiye dönüştürme fırsatına sahip.

Yeni parti gerektiğinden yola çıkan yazar altın yumurtayı yumurtladı. Demokrasi projesinin güç ve kaynağı yerel ve evrensel STK lardır. Zaten kendisi de oldukça önemli bir STK’nın genel müdürü iken ayrılıp fahri olarak STK’nın para kaynakları konusunda çalışmaya başlamış. Katılın bize gerisini merak etmeyin diyor herhalde.

Gelelim demokrasi projesinin dördüncü ve son güç ve enerji kaynağına.

Dördüncü enerji kaynağı, mağdurluk veya ezilmişlikteki çeşitlenmedir. Önceleri ezilen yalnızca işçi sınıfı olurken ve sol bunun üzerine politika üretirken bugün bölgelerarası dengesizlikten gelir dağılımına veya sosyal güvenlik güvencesi olmayanlara geniş ve çeşitli ezilmişlikler, geri kalmışlıklar vardır. Kimlik mağdurları/inanç mağdurları/ekonomik sorunların mağdurları (işsizler, düşük ücretliler, geri kalmış yöreler, KOBİ'ler), küreselleşme mağdurları (eğitimsizler)/dışlanmışlar gibi tüm mağdurlar demokrasi projesinin özneleri olacaklardır. Demokrasi projesi, evrensel insan hakları ve ezilenin yanında olma duygusunun kapsamını genişletmeli ve bu yeni müttefiklerinden ve sorun kaynaklarından beslenerek onlara yeni çözümler ve politikalar üretmelidir.

Yazar burada da aynı alicengiz oyununu oynuyor. Hiç yapılmamış bir tespiti sanki doğruymuş gibi kabul edip artık öyle değil diyor. Tespite bak; “Önceleri ezilen yalnızca işçi sınıfı olurken ve sol bunun üzerine politika üretirken”. Sol ne zaman böyle bir tespit yapmış ve bu tespit üzerine politika yapmış?. Bölgeler arası dengesizlik bugünün sorunu mu? Geçmişte yok muydu? Sosyal Güvencesizlik ya da inanç mağdurluğu bu günün sorunları mı? Saydıkların içinde bir tek küreselleşme mağdurları (o da ne demekse) bu günün sorunu sayılabilir.

Bırakalım karından konuşmayı, adını koyalım: Senin deyiminle işçi sınıfı üzerinden politika üretenlere Marksist denir. Üretilen ( daha doğrusu bilimsel olarak izah edilen) bu politika da bahsettiğin tüm ezilmişlik ve mağduriyetlerin kaynağının KAPİTALİZMİN KENDİSİ olduğunu tespit ettikten sonra bunun yani KAPİTALİZMİN tarihsel süreçte kaçınılmazca SOSYALİZME varacağını ve bu sürece önderlik, lokomotiflik yapabilecek tek gücün İŞÇİ SINIFI olduğunu söyler. Neden işçi sınıfı? Üretimden gelen KOLLEKTİF (Birlikte davranma) gücü nedeniyle. Tüm yazın boyunca hiç ama hiç bahsetmiyorsun ama, domuz topu gibi enine boyuna örgütlenmiş, artık seyrettiğimiz dizilerde nerede güleceğimize bile karışan uluslar arası tekeller karşısında bireyin, hele de “kafadan özgür”leştirmeye çalıştığın bireyin hiç şansı olamaz.

Tüm bu şartlar altında da senin “demokrasi projen” var olan egemenlere dikensiz gül bahçesi yaratmaktan başka bir anlam içermez..

Yazar yazısının son bölümünde ise “Nasıl bir parti ve siyaset anlayışı” ile örgütlenme modelleri öneriyor. Tabi ki tüm yazı boyunca yaptığı metotla: Çarpıtma ve anlam kaydırması ile. Nereye hitap ettiğini çok iyi bildiği, yani bizlerle kafa bulmaya çalışmadığı bilinçli bir görev adamı olduğu için kaydırmayı nerede yapacağını da çok iyi biliyor. Yazarın “Nasıl bir parti ve siyaset anlayışı” başlığını sol literatürdeki “geniş cephe ve siyaset” başlığına çevirin her şey yerli yerine oturmuş olur. Hatta biraz dikkatli, sol literatüre hakim bir okuyucu, ufak tefek farklılıklar ve zıtlıklar göz ardı edilirse, bahsedilenlerden, yazarın Sovyet tarzı örgütlenme istediği sonucunu bile çıkarabilir. Peki burada temel kaydırma nerede? PARTİ kelimesinde. Çünkü PARTİ kelimesi siyasi anlamıyla iktidar demektir. Yazarın biz fanilere öğüdü ise: İKTİDAR İLE UĞRAŞMAYIN DA NE YAPARSANIZ YAPIN...

SONUÇ OLARAK:

Demokrasi projesinin partisinin, aktif yurttaşlık duygusunu ortaya çıkarmak ve ajite etmek gibi bir misyonu olmalıdır. Özünde çözümsüzlüğe ve çaresizliğe olan fakat görünüşte politikacıya olan güvensizlik, yurttaşların sivil toplum kuruluşlarına ve yerel yönetimlere olan ilgisi artırılarak kırılabilir. Demokrasi projesinin insanları özellikle yerel yönetimlerin kararları ve uygulamalarıyla ağırlıklı olarak ilgilenmelidirler. Özellikle imar planları tartışmaları ve kararları, itiraz ve düzeltme taleplerinin şeffaflaşması izlenmeli ve müdahil olunmalıdır. Yerel sivil kuruluşlarla temas etmeli, onların talep ve uyarıları ışığında politika oluşturulmalı ve bu kuruluş ve derneklerle karşılıklı besleme mekanizmaları kurmalıdırlar.

STK'ların sorun çözücü yanları, adanmışlık kültürleri parti ilişkisinin üstünde tutulmalıdır. Ancak bu kadrolar parti ile etkileşim içinde olabilirler. Yoksa STK'larla ilişkiyi sorun odaklı ve eşitlerarası etkileşim ilişkisi olarak görmek yerine yalnızca adam devşirme mekanizması olarak görmek yeni siyasi anlayışın açmazı olacaktır.

Her türlü kutsala karşı duyarlı fakat bunlar üzerinden politika yapmayan, yapanları da deşifre eden bir söylem izlenmelidir.

Paranoya, endişe, korku üzerinden değil sahici olan üzerinden, geçmiş üzerinden değil gelecek üzerinden siyaset üretilmelidir.

Yazardan yaptığımız son Arapça alıntının Türkçe mealini vererek yazımızı noktalayalım.

Demokrasi projesi partisinin, insanları aktif yurttaşlık adı altında “kafadan özgür”leştirmek gibi bir misyonu olmalıdır. Özünde çözümsüzlüğe ve çaresizliğe olan, fakat görünüşte politikacıya olan güvensizlik her an sisteme yönelebilir. Bunu önlemenin tek yolu kafadan özgürleştirdiğimiz yurttaşları yerel yönetim ve STK lara yönlendirmektir.Özellikle de imar planları tartışmaları ve kararları, itiraz ve düzeltme taleplerinin şeffaflaşması izlenmeli ve müdahil olunarak bedavadan gayri menkul zengini olunması önlenmelidir. ( Ne yani; “ben hiç gayri menkule yatırım yapmadım, ama pişmanım” diyen rahmetli Vehbi Koç keriz durumuna mı düşürülürsün) Siz egemenlerimize tam bir adanmışlık içerisinde hizmet etmekte olan STK lar partilerin üzerinde olmalıdır. Haydi, saygıdeğer efendilerim, paronaya korku ve endişeye kapılmayınız. Gün sonsuz geleceğimizi kurma günüdür.

SON SÖZ OLARAK: Yazımızın başlarında, Bekir Ağırdır’ın yüklenmiş olduğu görevler ve yaptığı işleri yazının sonlarına bırakalım demiştik. Bundan sonraki bölümde bizim hiçbir yorum ve görüşümüz yok. Tamamen kendilerinin ve kendi çevrelerinin görüşleri.

Bir ufak son not koyabiliriz herhalde. Belki genç arkadaşlar bilemeyebilir ama, 60’lı yılların sonuna doğru popüler halk müziğinde bir slogan vardı: “Sahibinin Sesi iftiharla sunar:Nuri Sesigüzel.” Bu sloganı konumuza uyarlamamıza izin verin “Sahibinin Sesi iftiharla sunar: BEKİR AĞIRDIR.”

Genel Müdürlük’ten Gönüllülüğe

15. yılında sorunlarının çoğunu geride bırakmış bir Tarih Vakfı yaratma sürecinin çok önemli bir parçası olan gönüllü arayışlarımıza her kesimden yanıt geliyor. Gerek maddi anlamda, gerek yeni projeler geliştirilmesinde, gerekse yeni komitelerin kurulmasında gönüllü katkısı sürekli artıyor. Mütevellilerimiz ve Tarih Dostlarımız da bu çabanın içinde yer alıyorlar. Bu katkıların en yeni ve en önemlilerinden biri de Genel Müdürümüz Bekir Ağırdır’dan geldi. Yaklaşık 2 yıldır vakfımızın Genel Müdürlüğünü yürüten Bekir Ağırdır, kısa süre önce emekli oldu. Fakat Tarih Vakfı ile olan gönül bağını koparmadı ve çalışmalarını gönüllü olarak sürdürmeye karar verdi. Sevgili Ağırdır bundan böyle, öncelikle gelir getirici projeler alanında yoğunlaşarak, vakfımıza olan desteğini devam ettirecek. Kendisine, hem büyük fedakarlıklarla yürüttüğü Genel Müdürlük görevi süresince sağladığı katkılar için, hem de gönüllü çalışmalarına katılma kararından dolayı teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Destekçilerimiz

15 yıllık tarihinde Tarih Vakfı sayısız bireysel destekçi ve kurum tarafından desteklenmiştir. Aşağıda listelenen 15 kuruluş bu süre içerisinde Tarih Vakfı projelerine en fazla parasal destek sağlayan kuruluşlardır. Ayni destekçilerimiz bu listeye dahil edilmemiştir.
Proje Bazında Maddi Destekçiler

Birleşmiş Milletler Habitat İstanbul Zirvesi

Ana Destekci: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı

Diğer Destekci: Arçelik

Diğer Destekci: İş Bankası

Diğer Destekci: Ekinciler Holding

Diğer Destekci: Emlak Bankası

Diğer Destekci: TEB

Diğer Destekci: Aygaz

Diğer Destekci: Four Seasons Hotel

Diğer Destekci: Mesa

Diğer Destekci: Yapı Kredi Yayınları

Diğer Destekci: Ytong

Diğer Destekci: Koray İnşaat

Diğer Destekci: S.S. Büyükşehir Konu Yapı Koop.

Diğer Destekci: Ondüline Avrasya

Diğer Destekci: Levent Rotary Klüp

Diğer Destekci: Gök İnşaat

Diğer Destekci: BATA

Diğer Destekci: Aymod Ayakkabı

Diğer Destekci: Net Yapı

Diğer Destekci: İstanbul Rotary Klüp

Diğer Destekci: Uluslararası Müteahhitler Birliği



Cumhuriyet'in 75. Yıl Projeleri

Ana Destekci: Başbakanlık Tanıtma Fonu

Diğer Destekci: İMKB

Diğer Destekci: Milli Piyango İdaresi

Diğer Destekci: İş Bankası

Diğer Destekci: Kalkınma Bankası

Diğer Destekci: Eximbank

Diğer Destekci: Körber Vakfı

Diğer Destekci: Finansbank

Diğer Destekci: İpragaz A.Ş.

Diğer Destekci: Leitz Manu Kırtasiye

Diğer Destekci: Novartis

Diğer Destekci: Amerikan Basın ve Kültür Merkezi



İstanbul Ansiklopedisi Projesi

Ana Destekci: Kültür Bakanlığı



Türkiye’de İnsan Hakları ve Sivil Toplum Gelişiminin Görsel Anlatımı Projesi

Ana Destekci: Avrupa Komisyonu



Ders Kitaplarında İnsan Hakları Projesi

Ana Destekci: Avrupa Komisyonu

Diğer Destekci: Açık Toplum Enstitüsü



Osmanlı Bankası Arşivinden Tarihten İzler Sergisi

Ana Destekci: Osmanlı Bankası



İstanbul Müzesi Projesi

Ana Destekci: Rockfeller Vakfı



Sivil Toplum Kuruluşları Rehberi 1995-1996

Ana Destekci: UNDP



Avrupa Yayınları Projesi

Ana Destekci: Avrupa Komisyonu

Diğer Destekci: Filandiya Konsolosluğu



Akdeniz'de Tarih Öncesi Alanlar Projesi

Ana Destekci: Avrupa Komisyonu



Osmanlı’dan Günümüze Kağıt Para: Nakden Tarih Sergisi

Ana Destekci: Osmanlı Bankası



Bankalar Caddesi: Osmanlı’dan Günümüze Voyvoda Caddesi Sergisi

Ana Destekci: Osmanlı Bankası



Yerel Tarih Grupları Projesi

Ana Destekci: Rockfeller Vakfı

Diğer Destekci: Hollanda Matra-Kap Fonu

Diğer Destekci: Ünye Ticaret Odası

Diğer Destekci: Heinrich Böll Stiftung Derneği



Eyüp Projesi

Ana Destekci: Kültür Bakanlığı

Diğer Destekci: İstanbul Büyükşehir Belediyesi



Akdeniz Sesleri Projesi

Ana Destekci: Avrupa Komisyonu



Sivil Toplum Kuruluşları Rehberi 2004-2005

Ana Destekci: Açık Toplum Enstitüsü

Ana Destekci: Dünya Bankası



Okullara Kitap Gönderim Projesi

Ana Destekci: Türk Kültür Vakfı (Turkish Cultural Foundation)



1960 Sonrasında İç Göç, İşçiler ve Sendikalar Projesi

Ana Destekci: Fredrich Ebert Vakfı



Türkiye'de Sivil Toplum Kuruluşları Sempozyumları

Ana Destekci: Heinrich Böll Stiftung Derneği

Diğer Destekci: Amerikan Basın ve Kültür Merkezi



Josephine Powell Kolleksiyonundan Kilim Örnekleri Sergisi

Ana Destekci: JP Morgan

Diğer Destekci: Bireysel Bağışçılar (ABD)



"Elveda Doğduğum Toprak " Fotoğraflarla Anadolu'nun 150 Yıllık Göç Tarihi Sergisi

Ana Destekci: Rockfeller Vakfı



I. Tarih ve Deniz Şenliği Projesi

Ana Destekci: Kültür Bakanlığı



Fotoğraflarla İnsan Hakları Sergisi

Ana Destekci: Avrupa Komisyonu

Diğer Destekci: Heinrich Böll Stiftung Derneği

Diğer Destekci: Kanada Büyükelçiliği



Sendikal Eğitim Atölyeleri

Ana Destekci: Fredrich Ebert Vakfı



Osman Hamdi Bey Sempozyumu

Ana Destekci: Kültür Bakanlığı



Sendikalar ve Üniversiteler Atölyesi

Ana Destekci: Fredrich Ebert Vakfı



Pertev Naili Boratav Arşivi Projesi

Ana Destekci: Kültür Bakanlığı



I. Uluslararası Tarih Kongresi

Ana Destekci: Esbank

Girişim Kurulu

Prof. Dr. Korkut Boratav, Yiğit Gülöksüz, Şükran Ketenci, Dr. Haldun Özen, Ülkü Özen, Orhan Silier, Sönmez Taner, Prof. Dr. İlhan Tekeli, Prof. Dr. Zafer Toprak, Prof. Dr. Zafer Tunaya, Prof. Dr. Mete Tunçay ve Prof. Dr. Zafer Üskül

Kurucu Üyeler

Kafiye Abdik, Özgen Acar, Serhan Ada, Prof. Dr. Fikret Adanır, Mustafa Kemal Ağaoğlu, Tektaş Ağaoğlu, Prof. Dr. Engin D.Akarlı, Prof. Dr.Asaf Savaş Akat, Gökhan Akçura, Önder Aker, Prof. Dr.Öztin Akgüç, Murad Akıncılar, Ayşe Akman, Üstün Akmen, Mehmet Aközer, Atilla Aksoy, Erdem Aksoy, Prof. Dr. Sina Akşin, A. Teoman Aktürel, Doç. Dr. Mehmet Ö. Alkan, Tülin Alpman, Munise Aren, Prof. Dr. Sadun Aren, Tülin Aren, Haluk Arığ, Dr. Cengiz Arın, Suha Arın, Prof. Dr. Tülay Arın, Dr. Ersin Arıoğlu, İhsan Atar, Nusret Avcı, Mehmet Ali Aybar, Orhan Aydın, Halis Aydıntaşbaş, Ayşe Semiha Baban, Prof. Dr. Raci Bademli, Prof. Dr.Zafer Başak, Prof. Dr. Veysel Batmaz, Prof. Dr. Afife Batur, İsmail Bayer, Erduhan Bayındır, Prof. Dr. Jale Baysal, Cengiz Bektaş, Prof. Dr. Fatmagül Berktay, Doç. Dr. Halil Berktay, Ferhat Boratav, Prof. Dr. Korkut Boratav, Mehmet Bozışık, Rıdvan Budak, Prof. Dr. Ayşe Buğra, Halim Bulutoğlu, Duygu Büke, Uğur Büke, Dr. Hülya Canbakal, Atila Candır, Hasan Cemal, Adnan Cemgil, Nazife Cemgil, Prof. Dr. Yavuz Cezar, Ali Faik Cihan, Dr. Arif Çağlar, Ayşe Çağlar, İbrahim Çağlar, Nail Çakırhan, Prof. Dr. Halet Çambel, Dr. Tevfik Çavdar, Halit Çelenk, Murtaza Çelikel, Yavuz Çizmeci, Aslı Davaz Mardin, Ahmet Demirel, Yücel Demirel, Yücel Demirer, Erdoğan Demirören, Metin Deniz, Şemsi Denizer, Prof. Dr. Selim Deringil, Ahmet Hamdi Dinler, Abidin Dino, Güzin Dino, Prof. Dr. Sencer Divitçioğlu, Prof. Dr. Hayri Domaniç, Prof. Dr. Alan Duben, Salih Ecer, Doç. Dr. Mehmet Ecevit, Prof. Dr. Edhem Eldem, Güner Eliçin, Dr. Atilla Eralp, Gülsevil Erdem, Tarhan Erdem, Dr. Necat Erder, Prof. Dr. Sema Erder, Muzaffer lhan Erdost, Müşfik Erem, Dr. Ferdan Ergut, Hüseyin Ergün, Osman Erk, Doç. Dr. Büşra Ersanlı, Prof. Dr. Selçuk Esenbel, Prof. Dr. Nihat Falay, Latife Fegan, Prof. Dr.Gürhan Fişek, Prof. Dr. Fatma Gök, Turgut Gökdere, Dr. Ergun Göknel, Prof. Dr. Nilüfer Göle, Prof. Dr. Güney Gönenç, Prof. Dr. Korel Göymen, Doç. Dr. Tony Greenwood, Prof. Dr. Mesut Gülmez, Yiğit Gülöksüz, Doç. Dr. Mehmet Fatih Gümüş, Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, Yücel Gürsel, Prof. Dr. Gençay Gürsoy, Fadıl Güvenç, Aylin Güzelbeyoğlu, Algan Hacaloğlu, Prof. Dr. Ümit Hassan, Uğur Hüküm, Rasih Nuri İleri, Ari İnan, Prof. Dr. Nurkut İnan, Prof. Dr. Erdal İnönü, Hayri İnönü, Sevinç İnönü, Fatma Hikmet İşmen, Erhan İşözen, İlkay İzer, Alpay Kabacalı, Dr. Mehmet Kabasakal, Hasan Karacal, Necmettin Karaerkek, Prof. Dr. Nihal Karaincioğlu, Dr. Yavuz Selim Karakışla, M. Asım Karaömerlioğlu, Osman Kavala, Prof. Dr. Raşit Kaya, Aslı Kayabal, Arslan Kaynardağ, Cahit Kayra, Prof. Dr. Haydar Kazgan, Prof. Dr. Yakup Kepenek, Prof. Dr. Naci Kepkep, Özcan Kesgeç, Şükran Ketenci, Prof. Dr. Çağlar Keyder, Prof. Dr. Uygur Kocabaşoğlu, Doç. Dr. Cemil Koçak, Dr. Orhan Koloğlu, Prof. Dr. Emre Kongar, Dr. Levent Köker, Asaf Köksal, Tavit Köletavitoğlu, Cevdet Kösemen, Prof. Doğan Kuban, Cevdet Kudret, Şükran Kurdakul, Doç. Dr. Orhan Kurmuş, Aydil Kurtkaya, Prof. Dr. Bilsay Kuruç, Doç. Dr. Gün Kut, Prof. Dr. Şule Kut, Dr. Sacit Kutlu, Sait Maden, Faruk Malhan, Betül Mardin, Dr. Herkül Millas, Ziya Müezzinoğlu, Kemal Nebioğlu, Aziz Nesin, Ali H. Neyzi, Burhan Oğuz, Prof. Dr. İlber Ortaylı, Prof. Dr. Oğuz Oyan, Prof. Dr. Ayla Ödekan, T. Yılmaz Öğüt, Dr. Selim Ölçer, Ersin Önsel, Prof. Dr. Salih Özbaran, Prof. Dr. Ferhunde Özbay, Müfit Özdeş, Prof. Dr. Günay Göksu Özdoğan, Prof. Dr. Mehmet Emin Özel, Dr. Soli Özel, Haldun Özen, Ülkü Özen, Ali Özgentürk, Prof. Dr. Yılmaz Özkan, Atilla Özkirimli, Doç. Dr. Güntaç Özler, Beşir Özmen, Dr. Kenan Öztürk, Orhan Pamuk, Prof. Dr. Şevket Pamuk, Prof. Dr. Fazıl Sağlam, Uğraş Salman, Y. Doç. Dr. Yasemin Saner Gönen, Nilgün Saraçoğlu, Kemali Saybaşılı, Doç. Dr. Yücel Sayman, Leslie Meral Schick, Hakkı Sevand, İzzettin Silier, Orhan Silier, Kenan Somer, Şükran Soner, Gün Soysal, İlhami Soysal, Prof. Dr. Nurettin Sözen, Lokman Şahin, Prof. Dr. Gencay Şaylan, Prof. Dr. Burhan Şenatalar, Cemal Şener, Prof. Dr. Cahit Talas, Özkan Taner, Sönmez Taner, Bülent Tanör, Tunç Tayanç, Lale Tayla, Melek Taylan Ulagay, Prof. Dr. İlhan Tekeli, Prof. Dr. Şirin Tekeli, Şahin Tekgündüz, Naki Turan Tekinsav, Prof. Dr. İnci Tezcan, Sevim Tezcan, Prof. Dr. Taner Timur, Fikret Toksöz, Dr. Meltem Toksöz, Prof. Dr. Mehmet Tomanbay, Prof. Dr. Ahmet Tonak, Prof. Dr. Zafer Toprak, Füruzan Hüsrev Tökin, İsmail Hüsrev Tökin, Nurten Tuç, Melahat Tunaya, Tarık Zafer Tunaya, Prof. Dr. Mete Tunçay, Prof. Dr. Şerafettin Turan, Ali Turgan, Vedat Türkali, Dr. Gürel Tüzün, Osman Ulagay, Emine Uşaklıgil, Işıl Uyar, Doç. Dr. Tanay Uyar, Emel Uygur, Erol Üçer, Hasibe Ünçe, Prof. Dr. Zafer Üskül, Prof. Dr. Füsun Üstel, Prof. Dr. İşaya Üşür, Dr. Oktay Varlier, Prof. Dr. Tolga Yarman, Prof. Dr. Erdal Yavuz, Hilmi Yavuz, Marianna Yerasimos, Stefanos Yersimos, Selahattin Yıldırım, İzzet Şener Yunusoğlu, Bahattin Yücel, Ragip Zarakolu, Yavuz Zeytinoğlu.

Mütevelliler

Panayot Abacı, Prof. Dr. Nermin Abadan Unat, Kafiye Abdik, Erhan Acar, Özgen Acar, Aclan Acar, Serhan Ada, Prof. Dr. Fikret Adanır, Adalet Ağaoğlu, Tektaş Ağaoğlu, Prof. Dr. Zeynep Ahunbay, Ö. Lütfi Akad, Prof. Dr. Engin D. Akarlı, Prof. Dr. Asaf Savaş Akat, Prof. Dr. Ali Akay, Gökhan Akçura, Önder Aker, Prof. Dr. Öztin Akgüç, Prof. Dr. Mustafa Akgül, Prof. Dr. Seçil Akgün, Prof. Dr. Günkut Akın, Murad Akıncılar, Ayşe Akman, Üstün Akmen, Mehmet Aközer, Atilla Aksoy, Suay Aksoy, Prof. Dr. Sina Akşin, Prof. Dr. Bahattin Akşit, Prof. Dr. Ayhan Aktar, İsmail Aktaş, A. Teoman Aktürel, Doç. Dr. Mehmet Ö. Alkan, Prof. Dr. Ayhan Alkış, Tülin Alpman, Atila Alpöge, Doç. Dr. Özcan Altaban, Engin Altaş, Sadık Selçuk Alten, İsmail Altınöz, Ayşen Anadol, Çağatay Anadol, Köksal Anadol, Prof. Dr. Metin And, Çetinkaya Apatay, Dr. Caner Arabacı, Şener Aral, Ahmet Asım Arar, Prof. Dr. Ayda Arel, Munise Aren, Prof. Dr. Sadun Aren, Tülin Aren, Haluk Arığ, Dr. Cengiz Arın, Prof. Dr. Tülay Arın, Dr. Ersin Arıoğlu, Prof. Dr. Mehmet İhsan Arman, Osman Saffet Arolat, Prof. Dr. Tülay Artan, Ali Artun, Dr. Nuşin Asgari, Dr. Şükrü Aslanyürek, Prof. Dr. Alaeddin Asna, Prof. Dr. Tomur Atagök, Reşat Atalar, İhsan Atar, Prof. Dr. Nurhan Atasoy, Akın Atauz, Nusret Avcı, Zeynep Avcı, Güllü Aybar, Prof. Dr. Ergun Aybars, Dr. Suavi Aydın, Orhan Aydın, Halis Aydıntaşbaş, Prof. Dr. Ülkü Azrak, Ayşe Semiha Baban, Raif Bakova, Mustafa Balcı, Prof. Dr. Nur Balkan Atlı, Sevil Barlas, Yrd. Doç. Dr. Ayfer Bartu, Prof. Dr. Zafer Başak, Soner Başbuğ, Nezih Başgelen, Prof. Dr. İlhan Başgöz, Celal Başlangıç, Prof. Dr. Veysel Batmaz, Prof. Dr. Afife Batur, Enis Batur, Oya Baydar, Yavuz Baydar, İsmail Bayer, Prof. Dr. Mehmet Bayhan, Erduhan Bayındır, Dr. Serçin, Baykal, Prof. Dr. Tuncer Baykara, Prof. Dr. Jale Baysal, Cengiz Bektaş, Prof. Dr. Murat Belge, Dr. Albrecht Berger, Prof. Dr. Nihat Berker, Mehmet Ali Berkman, Prof. Dr. Taner Berksoy, Prof. Dr. Fatmagül Berktay, Doç. Dr. Halil Berktay, Prof. Dr. Engin Bermek, İbrahim Betil, Prof. Dr. İhsan, Bilgin, Çelen Birkan, Osman Birsen, Prof. Dr. Faruk Birtek, Prof. Dr. Korkut Borotav, Ferhat Borotav, Prof. Dr. Sibel Bozdoğan, Sula Bozis, Prof. Dr. Fuat Bozkurt, Rıdvan Budak, Prof. Dr. Ayşe Buğra, Halim Bulutoğlu, Orhan Bursalı, Duygu Büke, Uğur Büke, Dr. Hülya Canbakal, Can Candan, Atilla Candır, Yavuz Canevi, Murat Cano, İsmail Cem, Hasan Cemal, Eser Ceyhan, Prof. Dr. Yavuz Cezar, Ergin Cinmen, Dr. Etienne Copeaux, Doç. Dr. Nevin Coşar, Prof. Dr. Musa Çadırcı, Can Çağdaş, Dr. Arif Çağlar, Ayşe Çağlar, İbrahim Çağlar, Filiz Çağman, Dr. Serpil Çakır, Nail Çakırhan, Ekrem Çakıroğlu, İpek Çalışlar, Talha Çamaş, Prof. Dr. Halet Çambel, Raşit Çavaş, Prof. Dr. Ayhan Çavdar, Dr. Tevfik Çavdar, Yunus Çavdar, Halit Çelenk, Murtaza Çelikel, İzzet Çetin, Cem Çetintürk, Turgut Çeviker, Yavuz Çizmeci, Nuri Çolakoğlu, Doç. Dr. Esra Danacıoğu, Doç. Dr. Günhan Danışman, Mehmet Daraoğlu, Aslı Davaz Mardin, Zeynep Davran, Prof. Dr. Melek Delilbaşı, Ahmet Demirel, Yücel Demirel, Yücel Demirer, Erdoğan Demirören, Metin Deniz, Eşref Denizhan, Prof. Dr. Selim Deringil, Murat Dilmen, Ahmet Hamdi Dinler, Güzin Dino, Prof. Dr. Sencer Divitçioğlu, Prof. Dr. Halime Doğru, Necati Doğru, Prof. Dr. Fatma Doğruel, Prof. Dr. Suut Doğruel, Prof. Dr. Hayri Domaniç, Hulusi Dosdoğru, Haldun Dostoğlu, Prof. Dr. Emre Dölen, Prof. Dr. Alan Duben, Prof. Dr. Paul Dumont, Refik Durbaş, Can Dündar, Koray Düzgören, Ayperi Ecer, Salih Ecer, Doç. Dr. Mehmet Ecevit, Faruk Eczacıbaşı, Oktay Ekinci, Dr. Tarık Ziya Ekinci, Aykut Ekzen, Prof. Dr. Edhem Eldem, Güner Eliçin, Haluk Elver, Münevver Eminoğlu, Dr. Atilla Eralp, Prof. Dr. Mehmet Erbudak, Gülsevil Erdem, Halit Erdem, Tarhan Erdem, Dr. Yücel Erdem, Prof. Dr. Cevat Erder, Dr. Necat Erder, Prof. Dr. Sema Erder, Ali Erdilek, Muzaffer İlhan Erdost, Müşfik Erem, Nüket Eren, Selçuk Erez, Yrd. Doç. Dr. Rıfat Ergeç, Prof. Dr. Özer Ergenç, Prof. Dr. Gürbüz Erginer, Dr. Kudsi Ergüner, Dr. Ferdan Ergut, Hüseyin Ergün, Refet Erim, Osman Erk, Bülent Erkmen, İlkin Erkutun, Didem Erpulat, Doç. Dr. Büşra Ersanlı, Doç. Dr. Hasan Ersel, Tuncer Ertem, İsmail Erten, Dr. Füsun Ertuğ, Prof. Dr. Ayşe Erzan, Prof. Dr. Adile Jale Erzen, Aydın Esen, Prof. Dr. Selçuk Esenbel, Prof. Dr. Ufuk Esin, Burçak Evren, Prof. Dr. Semavi Eyice, Doç. Dr. Ercan Eyüboğlu, Prof. Dr. Nihat Falay, Sülün Falay, Esra Fanuscu Özden, Suraiya Faroqhi, Latife Fegan, Prof. Dr. Carter V. Findley, Dr. Caroline Finkel, Prof. Dr. Gürhan Fişek, Prof. Dr. Cornell Fleischer, Nilüfer Gatenyo, Dr. Mehmet Genç, Prof. Dr. François Georgeon, Prof. Dr. Cevat Geray, Prof. Dr. Fatma Gök, Prof. Dr. Tamer Gök, Prof. Dr. Altan Gökalp, Oryal Gökdemir, Yrd. Doç. Dr. Oktay Gökdemir, Turgut Gökdere, Dr. Ergun Göknel, Prof. Dr. Nilüfer Göle, Prof. Dr. Güney Gönenç, Prof. Dr. Korel Göymen, Doç. Dr. İştar Gözaydın, Doç. Dr. Tony Greenwood, Ara Güler, Prof. Dr. Mesut Gülmez, Yiğit Gülöksüz, Doç Dr. Mehmet Fatih Gümüş, Korhan Gümüş, Prof. Dr. İhsan Güneş, Gamze Güngörmüş Kona, Uğur Güracar, Erhan Gürcan, Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, Yücel Gürsel, Prof. Dr. Akile Gürsoy, Prof. Dr. Emine Gürsoy, Prof. Dr. Gençay Gürsoy, Kadir Raşit Gürtan, Prof. Dr. Bozkurt Güvenç, Doç. Dr. Murat H. Güvenç, Fadıl Güvenç, Prof. Dr. Orhan Güvenen, Aylin Güzelbeyoğlu, Algan Hacaloğlu, Gülden Hacaloğlu, Prof. Dr. Talat Halman, Prof. Dr. Ümit Hassan, Güney Haştemoğlu, Doç. Dr. Muhsine Helimoğlu Yavuz, Prof. Dr. Ian Hodder, Uğur Hüküm, Dr. Deniz Ilgaz, Prof. Dr. Alpaslan Işıklı, Ekrem Işın, Rasih Nuri İleri, Selim İlkin, Doç. Dr. Aynur İlyasoğlu, Prof. Dr. Halil İnalcık, Arı İnan, Prof. Dr. Nurkut İnan, Gül İnanç Barkay, Türkan İnce, Prof. Dr. Erdal İnönü, Hayri İnönü, Sevinç İnönü, Prof. Dr. Huricihan İslamoğlu, Fatma Hikmet İşmen, Erhan İşözen, İlkay İzer, Alpay Kabacalı, Cengiz Kabaoğlu, Dr. Mehmet Kabasakal, Prof. Dr. Cemal Kafadar, Doç. Dr. Gülru Kafadar, Hasan Bülent Kahraman, Dilara Kahyaoğlu, Jak Kamhi, Doç. Dr. Aykut Kansu, Faruk Kaptan, Doç. Dr. Haydar Karabey, Zafer Karaca, Hasan Karacal, Ali İhsan Karacan, Necmettin Karaerkek, Prof. Dr. Nihal Kara-İncioğlu, Ercan Karakaş, Dr. Yavuz Selim Karakışla, Yılmaz Karakoyunlu, Gülsün Karamustafa, Sadık Karamustafa, Atilla Karaosmanoğlu, M. Asım Karaömerlioğlu, Prof. Dr. Reşat Kasaba, Osman Kavala, Prof. Dr. Raşit Kaya, Dr. Gül Kaya, Hayrettin Kaya, Aslı Kayabal, Ömer Kaymakçalan, Arslan Kaynardağ, Cahit Kayra, Dr. Ali Kazancıgil, Prof. Dr. Haydar Kazgan, Prof. Dr. Ruşen Keleş, Yaşar Kemal, Prof. Dr. Yakup Kepenek, Prof. Dr. Naci Kepkep, Özcan Kesgeç, Arif Keskiner, Prof. Dr. Çağlar Keyder, Prof. Dr. Mübeccel Kıray, Mustafa Kırcı, Kubilay Kırman, Prof. Dr. Uygur Kocabaşoğlu, Ömer M. Koç, Doç Dr. Cemil Koçak, Prof. Dr. Hüsamettin Koçan, Dr. Orhan Koloğlu, Prof. Dr. Emre Kongar, Dr. Murat Koraltürk, Prof. Dr. Meral Korzay, Cem Kozlu, Mehmet Kök, Dr. Levent Köker, Asaf Köksal, Tavit Köletavitoğlu, Prof. Dr. Oya Köymen, Prof. Dr. Klaus Kreiser, Prof. Dr. Doğan Kuban, Prof. Dr. İoanna Kuçuradi, İhsan Kudret, Sinan Kuneralp, Prof. Dr. Nedret Kuran Burçoğlu, Doç. Dr. Orhan Kurmuş, İsmail Hakkı Kurt, Hasan Kurt, Aydil Kurtkaya, Prof. Dr. Bilsay Kuruç, Doç. Dr. Gün Kut, Prof. Dr. Şule Kut, Prof. Dr. Metin Kutal, Dr. Sacit Kutlu, Nilüfer Kuyaş, Salih Kuyaş, Ary Kuyumcuyan, Zafer Kültürlü, Sait Maden, Ömer Madra, Burçak Madran, Faruk Malhan, Dr. Andrew Mango, Betül Mardin, Prof. Dr. Şerif Mardin, Nadire Mater, Gökhan Menteş, Prof. Dr. Özcan Mert, İlhami Mısırlıoğlu, Dr. Herkül Milas, Dr. Daryo Mizrahi, Ziya Müezzinoğlu, Prof. Dr. Ünal Nalbantoğlu, Adnan Nas, Kemal Nebioğlu, Prof. Dr. Nevra Necipoğlu, Prof. Dr. Ali Nesin, Yrd. Doç. Dr. Christoph Neumann, Ali Halim Neyzi, Yrd. Doç. Dr. Leyla Neyzi, Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak, Burhan Oğuz, Prof. Dr. Yusuf Oğuzoğlu, Saim Oğuzülken, Selçuk Tayfun Ok, Prof. Dr. Cemil Oktay, Prof. Dr. Bekir Onur, Zeynep Oral, Mukaddes Orçun, Prof. Dr. İlber Ortaylı, İkbal Orundaş, Dr. Nur Otaran, Prof. Dr. Oğuz Oyan, Prof. Dr. Ayla Ödekan, T. Yılmaz Öğüt, Dr. Selim Ölçer, Dr. Nazan Ölçer, Doç. Dr. Şebnem Önal, Prof. Dr. İzzettin Önder, Prof. Dr. Gönül Öney, Ersin Önsel, İsmail Özay, Prof. Dr. Salih Özbaran, Prof. Dr. Ferhunde Özbay, Bülent Özden, Müfit Özdeş, Doç. Dr. Aslı Özdoğan, Prof. Dr. Günay Göksu Özdoğan, Prof. Dr. Mehmet Özdoğan, Prof. Dr. Mehmet Emin Özel, İpek Özel, Dr. Soli Özel, Ülkü Özen, Engin Özendes, Ali Özgentürk, Doğan Özgüden, Ersin Özince, Prof. Dr. Süha Özkan, Prof. Dr. Yılmaz Özkan, Atilla Özkırımlı, Prof. Dr. Doğan Özlem, Doç. Dr. Güntaç Özler, Beşir Özmen, Nazar Özsahakyan, Ziya Öztan, Muzaffer Öztan, Dr. Kenan Öztürk, Doç. Dr. Ali Osman Öztürk, Mutlu Öztürk, Dr. Arzu Öztürkmen, Dr. Gönül Paçacı, Prof. Dr. Namık Kemal Pak, Orhan Pamuk, Prof. Dr. Şevket Pamuk, Daniel Panzac, Prof. Dr. Taha Parla, Prof. Dr. Fersun Paykoç, Prof. Dr. Yüksel Pazarkaya, Prof. Dr. Leslie Pierce, Sema Pişkinsüt, Raffi Portakal, Josephine Powell, Prof. Dr. Günsel Renda, Ayşegül Safkan, Prof. Dr. Fazıl Sağlam, Prof. Dr. Gülsün Sağlamer, Fikri Sağlar, Prof. Dr. Halil Sahiloğlu, Necdet Sakaoğlu, Enis Rıza Sakızlı, Ersin Salman, Uğraş Salman, Prof. Dr. Ayla Salman Görüney, Özdem Sanberk, Yrd. Doç. Dr. Yasemin Saner Gönen, Nilgün Saraçoğlu, Prof. Dr. Nephan Saran, Prof. Dr. Ali Yaşar Sarıbay, Doç. Dr. Ayşen Savaş, Timuçin Savaş, Vecdi Sayar, Doç. Dr. Yücel Sayman, Leslie Meral Schick, Doç. Dr. Yıldız Sertel, Hakkı Sevand, Prof. Dr. Veli Sevin, Prof. Dr. Yıldız Sey, Doç. Dr. Ülker Seymen, Prof. Dr. Stanford J. Shaw, Şen Sahir Sılan, Doç. Dr. Amy Singer, İzzettin Silier, Orhan Silier, Dr. Akşin Somel, Kenan Somer, Yrd. Doç. Dr. Semra Somersan, Şükran Soner, Alev Soysal, Gün Soysal, İsmail Soysal, Mustafa Sönmez, Prof. Dr. Nurettin Sözen, Prof. Dr. Metin Sözen, Dr. Pinelopi Stathis, Doç. Dr. Johann Strauss, Prof. Dr. İsmet Sungurbey, Prof. Dr. Mehmet Sümer, Lokman Şahin, Prof. Dr. Gencay Şaylan, Prof. Dr. Faruk Şen, Prof. Dr. Burhan Şenatalar, Cemal Şener, Prof. Dr. Celal Şengör, Prof. Dr. Nora Şeni, Prof. Dr. Erdoğan Şuhubi, Prof. Dr. Cahit Talas, Umur Talu, Meral Tamer, Aynur Tan, Lorans Tanatar Baruh, Özkan Taner, Sönmez Taner, Prof. Dr. Baha Tanman, Prof. Dr. Uğur Tanyeli, Prof. Dr. Mete Tapan, İskender Targaç, Prof. Dr. Turgut Tahranlı, Tunç Tayanç, Ali Taygun, Lale Tayla, Melek Taylan Ulagay, Tuğrul Tekbulut, Prof. Dr. İlhan Tekeli, Doğan Tekeli, Prof. Dr. Şirin Tekeli, Miray Tekelioğlu, Şahin Tekgündüz, Prof. Dr. Oğuz Tekin, Zekeriya Temizel, Dr. Derin Terzioğlu, Nuran Terzioğlu, Prof. Dr. Tosun Terzioğlu, Prof. Dr. Orhan Terzioğlu, Prof. Dr. İnci Tezcan, Prof. Dr. Ercan Tezer, Doç. Dr. Nilay Tezonar, Aksel Tibet, Prof. Dr. Taner Timur, Prof. Dr. İsenbike Togan, Fikret Toksöz, Dr. Meltem Toksöz, Prof. Dr. Ehud Toledano, Veysel Tolun, Prof. Dr. Mehmet Tomanbay, Prof. Dr. Ahmet Tonak, Prof. Dr. Zafer Toprak, Nurten Tuç, Doç. Dr. Numan Tuna, Doç. Dr. Mehmet İhsan Tunay, Prof. Dr. Mete Tunçay, Prof. Dr. Şerafettin Turan, Hasan Turhanlı, Prof. Dr. Erol Tümertekin, Prof. Dr. Oktar Türel, Vedat Türkali, Prof. Dr. Ergun Türkcan, Çiğdem Tüzün, Dr. Gürel Tüzün, Sezgin Tüzün, Prof. Dr. Aydın Uğur, Osman Ulagay, Prof. Dr. İlhan Unat, Mehmet Ural, Michael Ursinus, Emine Uşaklıgil, Işıl Uyar, Doç. Dr. Tanay Uyar, Çetin Uygur, Emel Uygur, Prof. Dr. Turgut Uzel, Erol Üçer, Bülent Ünal, Hasibe Ünçe, Prof. Dr. Artun Ünsal, Prof. Dr. Zafer Üskül, Prof. Dr. Füsun Üstel, Dr. Tülay Üstündağ, Prof. Dr. İşaya Üşür, Dr. Semih Vaner, Dr. Oktay Varlıer, Oral Vural, Tuğrul Yakarçelik, Ahmet Yaraş, Prof. Dr. Tolga Yarman, Hilmi Yavuz, Prof. Dr. Erdal Yavuz, Nergis Yazgan, Prof. Dr. Hasan Yazıcı, Hasan Yelmen, Prof. Dr. Filiz Yenişehirlioğlu, Prof. Dr. Stephan Yerasimos, Marianna Yerasimos, Doç. Dr. Sabri Yetkin, Doç. Dr. Nuran Yıldırım, Selahattin Yıldırım, Ferzan Yıldırım, Doç. Dr. Serap Yılmaz, Mehmet Y. Yılmaz, Dr. Fikret Yılmaz, Doç. Dr. Şerife Yorulmaz, İzzet Şener Yunusoğlu, Ali Yurttagül, Nuran Yüce, Erdem Yücel, Bahattin Yücel, Ahmet Yüksel, Prof. Dr. Elizabeth Zachariadou, Ragıp Zarakolu, Dror Zeevi, Yavuz Zeytinoğlu, Çetin Ziylan, Kasım Zoto, Erik J. Zurcher.

Yitirdiklerimiz:

Mustafa Kemal Ağaoğlu, Erdem Aksoy, Ekrem Akurgal, İsmail Arar, Suha Arın, Tuncay Artun, Mehmet Ali Aybar, Raci Bademli, Hayrünnisa Boratav, Pertev Naili Boratav, Mehmet Bozışık, İcen Börtücene, Adnan Cemgil, Nazife Cemgil, Ali Faik Cihan, Fahri Çoker, Şemsi Denizer, Abidin Dino, Mengü Ertel, Nejat Göyünç, Çelik Gülersoy, Ahmet Hezarfen, Necla İlter, Gündağ Kayaoğlu, Cevdet Kösemen, Cevdet Kudret, Şükran Kurdakul, Salih Kuyaş, Ahmet Menteş, Aziz Nesin, Ali H. Neyzi, M. Tali Öngören, Haldun Özen, Ferit Safkan, Kemali Saybaşılı, İlhami Soysal, Bülent Tanör, Naki Turan Tekinsav, Sevim Tezcan, Füruzan Hüsrev Tökin, İsmail Hüsrev Tökin, Melahat Tunaya, Tarık Zafer Tunaya (Girişim Kurulu Başkanı), Stephanos Yerasimos, Ali Turgan, Şaban Yıldız.

TARİH EĞİTİMİ VE DERS KİTAPLARI

Tarih Vakfı, 1994 yılından başlayarak biri uluslararası, diğeri ulusal nitelikte, her birine yüzlerce kişinin katıldığı iki büyük bilimsel toplantıyla tarih eğitiminin sorunlarını irdelemeye başladı. Bu toplantıların tebliğleri Tarih Eğitimi ve Ders Kitapları ile Tarih Eğitimi ve Tarihte "Öteki" Sorunu adları ile yayımlandı. Vakıf, 1994-1995'te 26 Avrupa ülkesinde gerçekleştirilen "Gençlik ve Tarih" projesinin Türkiye'deki yürütücüsü olarak, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içinde, 35 lisede 1.200 öğrencinin bu alandaki eğilim ve isteklerini ayrıntılı bir anketle saptadı. Bu çalışmanın Türkiye'ye ilişkin sonuçları da Yurt Yayınları arasında Tarih Bilinci ve Gençlik adıyla yayımlandı.

Daha sonra, bu çalışmalardan yola çıkılarak, ilköğretim sosyal bilgiler ve lise tarih ders kitapları ile bu alanlardaki yardımcı ders malzemesinin hazırlanmasına yönelik bir programın geliştirilmesine girişildi. Bu kapsamda, Friedrich Ebert Vakfı'nın da desteğiyle MEB Talim Terbiye Kurulu üyeleri ve tarih öğretmenleriyle birlikte 2000 yılı sonunda "Türkiye'de Orta Öğrenim Düzeyinde Tarih Eğitiminin Yeniden Yapılandırılması" konulu bir atölye çalışması düzenlendi ve çalışmanın sonuçları kitaplaştırıldı. Çocuk ve gençlerimizi araştırmaya yönelterek, neden-sonuç ilişkilerini kurdurmak yoluyla zihinsel gelişme olanakları sağlamayı; onları geniş görüşlülük, yaratıcılık ve karşılıklı anlayışla donatmayı hedefleyen bu program kapsamında ilk ve orta öğrenim okullarında kullanılmak üzere sosyal bilgiler, tarih ve devrim tarihi kitapları üretilmesi planlanıyor.

Tarih Vakfı, ders kitaplarına ilişkin çalışmasını uluslararası projeler biçiminde de sürdürüyor. Avrupa Birliği tarafından desteklenen “Avrupalı-Türkiyeli Tarih Öğretmenleri Buluşması” ile UNESCO, Heinrich Böll Vakfı ve Hollanda Hükümeti MATRA-KAP Fonu tarafından desteklenen “Balkan Ülkeleri Tarih Ders Kitaplarının İyileştirilmesi” projeleri, 2001-2002 yıllarının önemli çalışmaları arasında yer aldı. Bu projeler kapsamında son olarak, AB üye ülkelerinden öğretmenler, İzmir, Urfa, Mersin illerindeki tarih öğretmenleriyle buluşup deneyimlerini paylaştılar.

Öte yandan, Yerel Tarih Yarışması sonrasında bulundukları illerde meslektaşlarıyla düzenli olarak bir araya gelmeye karar veren öğretmenler, Tarih Vakfı çatısı altında, "Nasıl bir tarih eğitimi?" sorusunu tartışıyorlar. İstanbul, Ankara ve İzmir'de, Mayıs 1999 tarihinden bu yana süren toplantılar Haberler Bülteni ve Tarih Vakfı web sitesi aracılığıyla duyuruluyor.

Tarih Vakfı bu alanda deneyimli Avrupalı tarih öğretmenlerini ve uzmanları sınırlı sayıdaki Türkiyeli tarih öğretmeniyle buluştururken, bir yandan da Türkiye genelindeki tüm ilk ve ortaöğretim okullarında dağıtılmak üzere Avrupa Konseyi tarafından yayınlanan "20. Yüzyılda Avrupa Tarihini Öğrenmek ve Öğretmek" adlı serinin de Türkçe'ye kazandırılması projesini hayata geçiriyor.

Ders Kitapları alanında Vakfın üzerinde çalıştığı bir başka proje ise, Avrupa Birliği tarafından "İnsan Hakları ve Demokrasi için Avrupa Girişimi" programı çerçevesinde desteklenen "İlk ve Orta Öğretim Ders Kitaplarında İnsan Hakları" projesi. Bu projeyi Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) şemsiyesi altında ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) desteği ile yürütecek olan Tarih Vakfı, ders kitaplarının insan hakları açısından gözden geçirilerek, proje kapsamında gerçekleştirilecek çalışmalarla insan hakları bilincinin geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedefliyor. Bu proje kapsamında oluşturulan gönüllü ağı sayesinde, ders kitaplarının evrensel insan hakları kıstaslarına uygunluğu taranıyor.

Aynı ortaklar ve destek çerçevesi ile “Türkiye’de Sivil Toplum ve İnsan Hakları Tarihi” adlı bir serginin düzenlenip Türkiye’de 20 ilde dolaştırılması planlanıyor.

Cambridge Üniversitesi’nin koordinatörlüğünde Malta, İsrail ve Yunanistan’dan çeşitli üniversitelerin katılımıyla “Tarih Öncesi Arkeolojik Alanlar ve Halk Eğitimi” konulu bir projeyle arkeoloji eğitiminin geniş kitlelere nasıl verilebileceği araştırılacak. Üç yıl sürecek olan bu proje, Avrupa Birliği tarafından destekleniyor.

Tarih Vakfı, tarih eğitiminin üniversite düzeyinde iyileştirilmesi için de çaba sarf ediyor. Bu kapsamda üniversitelerin tarih bölümü öğrenci temsilcilerinin her yıl bir araya geldiği organizasyonların ilki, 2001 yılı Mayıs ayında, ODTÜ Tarih Bölümü’nün de katkılarıyla, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kongre ve Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. Tarih Vakfı bu buluşmaların sürekli hale getirilmesi ve daha verimli olması için çalışmalarını sürdürüyor.

Kaynak: Tarih Vakfı

CHAVEZ: "10 VİETNAM YARATIRIZ"

Yazar sol.org.tr
11 09 2007

Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez, ABD'nin Latin Amerika'da müttefiklerini devirmeye çalışması halinde Vietnam tipi gerilla savaşları olacağı uyarısında bulundu.

Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chavez haftalık "Alo Presidente" programında Washington'u tekrar uyardı. Chavez ABD eğer Latin Amerika'daki dost ülkelerin liderlerini devirmeye kalkışırsa bu müdahalelere Vietnam tipi gerilla savaşlarıyla karşılık vereceklerini söyledi.

Chavez konuşmasında daha önce Bolivya Devlet Başkanı Evo Morales'e karşı ABD'nin çalışmalar yürüttüğü uyarısını yineledi. Chavez Washington'u Morales'i devirmeye çalışmakla suçlayarak "Onu iktidardan almaya hatta öldürmeye çalıştıklarını biliyorum" dedi.

Chavez "Amerikan İmparatorluğu'nun Venezuela'da ya da Bolivya'da halka saldırması halinde kollarını kavuşturup beklemeyeceklerinin farkında olması gerektiğini" söyledi. Chavez, "Eğer bu olursa, Che Guevara ile birlikte ses vereceğiz ve ardından Latin Amerika'da bir, iki, üç, dört, beş ya da 10 Vietnam yaratacağız" diye konuştu.

Chavez bu iddiaları sık sık gündeme getirirken, ABD yönetimi Latin Amerika'da işgal ya da darbe yapmak niyetinde olmadıklarını ancak Chavez'in bölge demokrasisini tehdit ettiğini savunuyor.

Chavez FARC lideriyle buluşuyor
Hugo Chavez haftalık programında ayrıca Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri'nin (FARC) elinde tuttuğu 45 rehinenin serbest bırakılmasını görüşmek için ülkeye bir ziyaret gerçekleştirmeye istekli olduğunu tekrarladı. FARC lideri Manuel Marulanda'dan bir mektup aldığını söyleyen Chavez, Marulanda'nın görüşmeleri başlatmaya istekli olduklarını ve Venezuela'ya temsilciler gönderebileceklerini belirttiğini söyledi.

Chavez FARC liderinin mektubunda Venezuela'ya gelmeyi kabul etmediğini belirttiğini söyleyerek, "Eğer Kolombiya hükümeti onaylarsa Marulanda'yla ormanın derinliklerine seyahat etmeye hazırım" şeklinde konuştu.

Chavez FARC'la rehinelerin değiş tokuş edilmesi konusunda anlaşmaya varılması için yardım talep etmek üzere Kolombiya Devlet Başkanı Alvaro Uribe'yle 31 Ağustos'ta görüşmüştü. Uribe Chavez'in barış görüşmelerini ilerletme çabalarını olumlu karşıladığını açıklıyor.

Chavez geçtiğimiz hafta Kolombiya'nın üst düzey barış müzakerecisi Luis Carlos Restrepo ile görüştü. Chavez ayrıca Ulusal Kurtuluş Ordusu'yla da (ELN) Karakas'ta görüştü.

DELHİ'DE YIKIM VE KADINLAR: "ÖLMEK BÖYLE YAŞAMAKTAN İYİDİR"

Yazar Kalyani Menon-Sen (sendika.org)
11 09 2007

2004 yılı Ocak ayında, Delhi eyalet hükümeti turizm bakanı Yamuna nehri kıyısındaki 100 akr (404 dönüm) büyüklüğündeki toprak parçasını, belli başlı bir turist çekim merkezi olarak pazarlanacak, park ve çeşmelerle donatılmış bir nehir kıyısı yürüyüş alanına dönüştürme kararını açıkladı. Her ikisi de nehrin kirlenmesini engelleme konusundaki başarısızlıkları yüzünden Yüksek Mahkeme kararlarıyla yüz yüze olan Delhi eyalet hükümeti ve Delhi Belediye Şirketi (MDC) aynı zamanda Yamuna nehrinin kıyılarını “temizleme” işinde de ortak durumundaydılar. MDC’ye göre, Yamuna’nın kirlenmesinin başlıca nedeni, nehir kıyısında bulunan yasadışı enformal yerleşimlerin atıklarıydı.(1)
Planın açıklandığı dönemde, bu topraklar, bölgeyi otuz yılı aşkın süredir işgal etmiş bulunan Yamuna Pushta isimli “yasadışı” mahallede yaşayan 35 bin işçi ailesi; yani 150 binden fazla insan tarafından işgal edilmiş durumdaydı.

Nüfusun yüzde 70’den fazlası Müslüman’dı. Herhangi bir istatistik bulunmamasına karşın, araştırmacılar ve eylemciler burada oturan insanların çoğunluğunun gündelikçi işçiler; hamallar, çekçekçiler, temizlikçiler, paçavra toplayıcıları ve el arabası satıcıları gibi, Delhi’ye Uttar Pradesh, Bihar ve Bengal’den gelen göçmenler olduklarını doğruluyorlar. Önemli bir bölümü, Asya Oyunları sırasında inşaatçılar tarafından Delhi’ye getirilmiş ve Pushta’ya yerleştirilmiş olan inşaat işçileriydi. Ayrıca çöp toplama, seyyar satıcılık ve erzak satıcılığı gibi küçük girişimcilikle uğraşan az sayıda aile de mevcuttu. Bölgenin daha az sayıdaki, muhtemelen en eski sakinleri ise, kurutulmuş nehir yatağında sebze üreten çiftçilerden oluşuyordu.

Mahallenin yıkımıyla ilgili olarak MCD’ye, mahkemelere ve hatta devlet başkanına dilekçelerin verilmesi ve bunların reddedilmesiyle geçen yıkım öncesi süreç, kentin orta ve zengin sınıfları arasında bir fikir berraklaşmasına sahne oldu ki bu durum aslında “jhuggi-jhopi” [gecekondular ve geçici yerleşim] bölgelerinde yaşayanların şeytanlaştırılmasına odaklanmış bir kampanyanın sonucuydu. Yönetimdeki merkez Bharatiya Janata Partisi’nin (BJP) üst düzey yöneticileri eski mitleri canlandırıp resmi yaptırımlara kavuşturdular. Pushta sakinleri (çoğunluğunun seçmen olarak kayıtlı olmalarına ve karneye sahip olmalarına karşın) yasadışı Bangladeşli göçmenler; (hemen hemen hepsinin küçük girişimci ya da enformal sektör işçileri olmalarına karşın) dilenciler ve yarı suçlular; (çoğunun belediye çöpçüsü, çöp ve paçavra toplayıcısı olmalarına, yani kenti temiz tutmakla aktif biçimde uğraşmalarına karşın) kenti pisletenler olarak resmedildiler.
Eylemcilerin ve yargının yıkımlara karşı yürüttüğü protestolarsa, Bangladeşli yasadışı Müslüman göçmenleri oy deposu haline getirerek Delhi kentinin demografisini değiştirmeyi amaçlayan bir Kongre-I komplosunun parçası olarak sunuldu. Bu bölgelere götürülen herhangi bir sivil belediye hizmeti bulunmaması gerçeği ahlaksızca göz ardı edilerek, yasadışı yerleşim bölgelerine sağlanan belediye hizmetleri konusunda fırtınalar kopartıldı. MCD’nin, belediye hizmetlerinden yararlanan orta sınıf yerleşimlerinden topladığı vergilerle ilgili yolsuzluklar konusundaki sicili ve kent yetkililerinin yasadışı yerleşim bölgelerinden, su ve elektrik sağlanması “karşılığında” binlerce rupi topladıkları yerlerde geçerli olan yağlı rüşvet sistemi gibi gerçekler göz ardı edildi.
Mahallede yaşayan ailelerin yeniden yerleşime gönüllü olarak katıldıkları olgularca doğrulanmıyor. Çoğu, protestolar nedeniyle zora dayalı bir yıkımın gerçekleşmeyeceğine inanan mahalle sakinleri, hazırlıksız yakalandılar. Yıkım başladığında evlerindeki eşyaları ve malları bile boşaltamadılar. Birçok örnekte çocuklar ve yaşlılar evler yıkılırken hala içerdeydiler. Şimdi Bawana Yeniden Yerleşim Bölgesinde yaşayan Fatima, evi yıkılırken bir yaşındaki çocuğunun nasıl içeride uyumakta olduğunu bize anlattı. Fatima çocuğunu kurtarmaya çalışırken neredeyse hayatını kaybediyordu. Polis bölgeyi kordona aldı ve yıkımın başladığını duyarak işten mahalleye koşan erkeklere de ailelerine yardım etmeleri için izin verilmedi. Direnenler polis tarafından acımasızca dövülüp tartaklandılar. Kadınlardan ve çocuklardan ciddi biçimde yaralananlar oldu. Mahalle sakinleri eşyalarını kurtarmaya çalıştıklarında ise yıkılan bölgeler ateşe verildi. Şiddet, insanların evlerinin yıkıntıları arasından eşyalarını ya da bazı inşaat malzemelerini almaya çalıştıkları sırada da sürdü. İkisi intihar olmak üzere, en az beş kişi öldü.

Yazılı basının önemli bir bölümü tarafından coşkuyla desteklenen yıkım öncesi kampanya, mevcut sınıfsal ve komünal dar görüşlülükleri etkili biçimde güçlendirdi ve MCD, arazi piyasasında çıkar sahibi olan yerel siyasetçiler ve zengin mahallelerin sakinleri arasındaki bir ittifakın doğuşuna tanıklık etti. Bunlar mahalle yıkımlarını sadece Yamuna ve kıyısının “temizlenmesi”ne yönelik değil, ayrıca belediye hizmetleri üzerindeki basıncın ve suçun azaltılmasına yönelik bir girişim olarak da selamladılar. Mahalle sakinlerinin umarsız çabalarına, stk’lar ve mahalle gruplarının kampanyaları ve mahkemelere yapılan başvurulara karşın sözde “gönüllü yeniden yerleşim programı” devam etti. 2004 Şubat ve Nisan aylarında, Yamuna kıyılarındaki evler ve binalar 24 saatlik bir operasyonla yerle bir edildiler. Yıkımın bölgenin rehabilite edilmesine kadar ertelenmesi talebinde bulunan bir dilekçeyi reddetmiş olan Yüksek Mahkeme, bu talebin yasa ihlalinin ödüllendirilmesi anlamına geleceğini söyledi ve yıkımlar sırasında ortaya çıkan şiddeti durduracak eylemlerde bulunmayı bile kabul etmedi.
Yeniden yerleşim bölgeleri ise yalnızca seçmen kayıt formu ya da karne gibi ikamet kanıtı gösterebilenlere tahsis edildi. Pushta’da 1990’dan bu yana yaşadıklarını gösteren resmi kanıtları olanlara yeniden yerleşim bölgelerinde 18 metre karelik araziler verilirken, 1998 sonrası sakinlere 12.5 metre kare tahsis edildi. Delhi Kalkınma Bürosu (DDA) tarafından yıkım öncesinde yapılan bir araştırma araziler için sadece 16 bin “gerçek başvuru” kaydederken, gazeteler bölgede 35 bin ailenin yaşadığını söylüyorlardı ki bu da Pushta’da yaşayan insanların yüzde 50’sinden daha azının yeniden yerleştirmeye uygun bulunduğunu gösteriyor.

Birçok insan Pushta’da yıkımdan önce, önemli bir kısmı insanları taşınmaya zorlamak üzere kasten çıkartılmış olduğu anlaşılan, düzenli yangınlarda belgelerini yitirdiler.

Belgelerini yenilemeye çalışanlarınsa bunun için yeterince zamanı olmadı. Şimdi Şerpur’da yaşayan Kaleemun Nisha, araştırmacılara karnesinin daha önceki bir yangında imha olduğunu söyledi. Yeni karnesi 1999 tarihliydi ve bu yüzden yeniden yerleşim için uygun bulunmadı. Hazards Center, nüfus sayımı, DDA, gazeteler ve anlatılanlara dayalı olarak 27 bin ailenin (135 bin insan) evinin yıkıldığını ve sadece 6 bin ailenin yeniden yerleştirildiğini tahmin ediyor. Geriye kalanlar kaderlerine terk edildiler.(2)

Sözde gönüllü yeniden yerleşim programı aracığıyla dağıtılan araziler Bawana, Holambi, Kalan, Madanpur Khadar ve Delhi’nin diğer bölgelerindeki yeniden yerleşim alanlarında 5,000-7,000 rupi arasında fiyatlandırıldılar. Bu fiyatlar birçok eski Pushta sakininin ödeme kapasitesini aşıyordu ve bunlar da böylelikle yeniden yerleşim planından dışlanmış oldular. Daha birçokları ise sahte evrak elde etmiş Bangladeşliler oldukları gerekçesiyle dışlandılar. Şimdi Bawana yeniden yerleşim bölgesinde yaşayan Rafiya’nın da Bangladeşli olduğu iddia edilmiş ve kendisine arazi verilmemiş. Ne komiktir ki, annesine şimdi Rafiya’nın kocası ve çocuklarıyla birlikte yaşadıkları bir arazi verilmiş.
Pushta’da yaşayan insanların yüzde 50’sinden daha azının yeniden yerleştirmeye uygun bulunduğunu gösteriyor.

Birçok insan Pushta’da yıkımdan önce, önemli bir kısmı insanları taşınmaya zorlamak üzere kasten çıkartılmış olduğu anlaşılan, düzenli yangınlarda belgelerini yitirdiler.

Belgelerini yenilemeye çalışanlarınsa bunun için yeterince zamanı olmadı. Şimdi Şerpur’da yaşayan Kaleemun Nisha, araştırmacılara karnesinin daha önceki bir yangında imha olduğunu söyledi. Yeni karnesi 1999 tarihliydi ve bu yüzden yeniden yerleşim için uygun bulunmadı. Hazards Center, nüfus sayımı, DDA, gazeteler ve anlatılanlara dayalı olarak 27 bin ailenin (135 bin insan) evinin yıkıldığını ve sadece 6 bin ailenin yeniden yerleştirildiğini tahmin ediyor. Geriye kalanlar kaderlerine terk edildiler.(2)

Sözde gönüllü yeniden yerleşim programı aracığıyla dağıtılan araziler Bawana, Holambi, Kalan, Madanpur Khadar ve Delhi’nin diğer bölgelerindeki yeniden yerleşim alanlarında 5,000-7,000 rupi arasında fiyatlandırıldılar. Bu fiyatlar birçok eski Pushta sakininin ödeme kapasitesini aşıyordu ve bunlar da böylelikle yeniden yerleşim planından dışlanmış oldular. Daha birçokları ise sahte evrak elde etmiş Bangladeşliler oldukları gerekçesiyle dışlandılar. Şimdi Bawana yeniden yerleşim bölgesinde yaşayan Rafiya’nın da Bangladeşli olduğu iddia edilmiş ve kendisine arazi verilmemiş. Ne komiktir ki, annesine şimdi Rafiya’nın kocası ve çocuklarıyla birlikte yaşadıkları bir arazi verilmiş.
Yıkımlar ve zora dayalı yeniden yerleşimler insanları çalıştıkları alanlardan uzaklaştırarak, sosyal ağlarını parçalayarak ve hayatları boyunca yaptıkları tasarruflarla inşa ettikleri evlerini ve altyapılarını imha ederek insanların hayatlarını yerle bir etti.

Haleema’nın Öyküsü (3)
“İki yıllık evlilikten sonra, ben ve çiftçi olan kocam köyde açlığın kıyısına geldik ve iş bulmak için Delhi’ye göç ettik. Kocam patlamış mısır yayıp satıyordu ben de beş yıl evlerde çalıştım. Çocuklarımızı okula gönderemedik; yalnız büyük oğlum birkaç yıl Delhi’de okula gitti. Pushta’ta geçen 25 yıl içinde, biraz para biriktirip üç odalı bir ev yapabildik. Tam yiyecek ve su için, onurlu bir yaşam için biraz para bulmuşken, evimizi yıkıp bizi buraya attılar. Evimizi bir günlük uyarıdan sonra yıktılar; polis bize yıkımın başlayacağını bir sabah önce söyledi, evimizdeki tüm eşyalarımızı boşaltacak kadar zaman bile vermedi. Evimizi, 25 yıllık emeğimizle, alın terimizle yaptığımız her şeyi kaybettik.”

Haleema’nın ailesi Pushta’da yirmi yıldan fazla süredir oturdukları için aslında 18 metre kareden büyük bir arsaya hak kazanmış olduğu halde, “VP Singh karneleri” olmadığı için bu arsayı almayı başaramamış. Haleema için yıkım çifte olmuş: hem evi ve eşyaları yok olmuş hem de işini ve gelirini kaybetmiş. Bawana ev işlerinde çalışmaya gittiği Geeta mahallesinden 50 kmden daha uzakta; bu kadar uzaktan işe gidip gelmesi mümkün değil. Yalıtılmış Bawana bölgesinde iş yok ve 2000 rupilik aylık gelirini telafi etme olanağı bulunmuyor. Çalıştığı evlerin sahiplerinden birisi kendi evinde kalmasını bile önermiş ama o kabul edememiş çünkü yaşlı kocasına ve küçük torununa bakması gerek.

Haleema ile 2004 Mayıs ayında yıkımdan birkaç hafta sonra karşılaştık. Aşağıdaki notlar kendisiyle yaptığımız söyleşinin bir özetidir.

Haleema kocası ve torunuyla birlikte Bawana’da yaşıyor. Aile 25 yıl önce Bhagulpur’dan Delhi’ye göç etmiş. Yıkım döneminde briketten üç odalı bir evleri vardı. Bawana’da kendilerine resmi 5000 rupilik fiyattan 2000 rupi daha fazla ödemek zorunda kaldıkları 12.5 metre karelik bir arazi verilmiş. Küçücük arsalarına paramparça olmuş kamışlardan küçük bir gecekondu yapmışlar. “Gareebon ko jangal mein phenk diya Hai” (“Yoksulları kurtlar sofrasına attılar”) diyor Haleema bize.

Haleema ailesini köyünü terk edip Delhi’ye göç etmeye zorlayan sorunları anlatıyor:

Haleema’nın çekçek sürücüsü büyük oğlu, Bawana’da yaşayıp da hergün otobüsle Delhi’ye gidip gelecek olsa 20 rupi harcamak zorunda. Daha birçokları gibi Delhi’de bir “jhuggi” kiralayarak kızını Haleema’ya bırakmak zorunda. Annesine haftada 200 rupi veriyor ki bu şimdi ailenin tek geliri. Yalnızca harcamalarını en çıplak asgari düzeye çekerek hayatta kalabiliyorlar. Para daha çok yiyeceğe harcanıyor. Haleema’nın kocası odun topluyor; ısınmak için başka yakıt alamıyorlar. Oturdukları bloktaki pis ve kötü tuvaletin kullanımı da kaçınılmaz bir gider oluşturuyor. Taşeronlar tuvalete her gidişlerinde 2 rupi ve banyoda çamaşır yıkanması için 5 rupi istiyorlar. Tuvaletlerdeki ve banyolardaki kapıların sapları çıkartıldığı için mahremiyetleri yok.

Yıkım sadece Haleema’nın evini değil, ailesini de paramparça etmiş. Haleema’nın oglu ve eşi Delhi’de yaşıyor. Altı yaşındaki kızları Roşni kenti ve anne babasını özlüyor ve sürekli ağlıyor. “Dilli jana hai” (“Delhi’ye gitmek istiyorum”). Huysuz ve yemek yemiyor. Okula gitmiyor; Bawana’daki en yakın okul kilometrelerce uzakta ve o da yakıcı sıcak altında bu mesafeyi yürüyemiyor. Bölgedeki stk’lardan birinden gelen bir grup oğlan çocuğu çocukları şekerlerle avutup açık havada gezdirip eğitim veriyorlar. Yeniden yerleşim bölgesinde bir ilkokul yapılıyor ve Haleema okulun açılmasını, öğretmenlerin atanmasını ve Roşni’nin yeniden okula kaydolmasını bekliyor. Zaten bir yıl kaybetmiş durumda.
Haleema kendisini çok yalnız hissediyor çünkü Pushta’da sahip olduğu sosyal mahalle hayatı da yok olmuş. Yakın bağlara sahip Müslüman cemaati parçalanarak yeniden yerleşim bölgesi boyunca dağılıp gitmiş. Bu yeni bölgede komşuları karma nitelikte ve Haleema eski komşularıyla paylaştığına benzer bir yakınlık ve ortaklık hissedemiyor. Yeniden yerleşim bölgesinin sakinleri ile Bawana köyü halkı arasındaki ilişkiler de candan değil. Bawana’daki Jat’ler [Kuzey Hindistan kökenliler] yeni gelenleri bölgelerinde işgalciler olarak görüyorlar. Bawana’dan geldikleri zaman bir dükkandan 400 rupi çalınması üzerine köyden gelen adamların bölge sakinlerini tehdit ve taciz ettikleri birkaç örnek yaşanmış. Polis bu örneklerde hiçbir yardımda bulunmuyor. Aslında Haleema polisin gölgede ya da yol kenarında oturan “bastileri” [gecekonducuları] taciz ettiğini ve onlardan çeşitli gerekçelerle para sızdırmaya çalıştığını söylüyor.

Yaz sıcağı yakıcı ama yetkililer hala briket yapılara izin vermiyor. Haleemanın pervanesi yıkımda kaybolmuş ve sıcaktan kaçacağı tek bir ağaç ya da çalı bile yok. Torunu başı dizlerinde yatar ve yine “Dilli jana hai” diye ağlarken, Haleema sadece başını okşayıp ona alçak sesle “Kya karein? Majboori hai...” (“Ne yapalım? Tercih hakkımız yok ki”) diyebiliyor.

Haleema ile onun gibi binlerce insanın deneyimleri çoğul marjinal kimlikler toplamının kadınların sırtına yüklediği; patriarkal bir toplumda kadın olarak, enformal sektörde göçmen işçi olarak, azınlık mensubu olarak; vatandaşlıkları sorgulanan bireyler olarak ve ekonomik fırsatların hızla çöktüğü bir dönemde ailelerinin gündelik geçiminden sorumlu insanlar olarak maruz kaldıkları kırılganlıkların çarpıcı bir örneğini oluşturuyor.

Geçim koşulları üzerindeki etkileri

Geçim koşulları üzerindeki etkileri yıkımların en görülebilir sonucunu oluşturuyor; yıkımlardan hemen sonra yaptığımız kısa araştırmamız sırasında sorularımıza yanıt veren 100 aileden yaklaşık yarısı aile gelirlerinin Pushta’dakinin yarısı ya da yarısından daha azı düzeyine düştüğünü bildirdiler. Bu düşüşteki en önemli öğe kadınların bağımsız gelirlerindeki düşüştü. Ayda temizlikçi olarak daha önce 2000 ile 3000 rupi kazanan kadınlar artık işsizler çünkü muhtemelen iş bulabilecekleri yakınlardaki orta sınıf mahallelerine gitmek günde 20 rupilik masraf ve en az iki saatlik bir yolculuk gerektiriyor.

Çoğu evli kadın için tercih edilen işse evde çalışma. Ucuz giysi işlemeleri için parça başına fiyat vererek boncuk işi dağıtan birkaç taşeron var. iş istikrarsız ve iş hacmi sınırlı, sadece bu işi Pushta’da da yapmakta olan birkaç aileyi kapsıyor. Taşeronla daha önceden ilişkisi olmayıp boncuk işi almak isteyen bazı kadınlara taşeron kendilerine ancak bir yıl kendisi için çalışmaları halinde para ödeyeceğini söylemiş. Her durumda, ödemeler düşük (100 boncuk bilezik için yaklaşık 20 rupi) ve kayıp ya da israf edilen malzeme de ücretlerden düşürülüyor. Boncuk işinden kazanılan ortalama gelir ayda 200-300 rupi. Yıkım döneminde, Bawana Sanayi Bölgesi’nde 10’dan az işlevsel tesis mevcuttu. Bugünse, Delhi Eyaleti Sanayi Kalkınma Şirketi’ne göre, 400 tesis mevcut. Az sayıdaki daha genç kadın ve kız bu fabrikalarda iş bulabilmişler. Plastik kalıp tesisinde çalışan Jayanti, bize işin zor olduğunu ve yemek arası bile verilmeden günde sekiz ile on saat arasında ayakta durmayı gerektirdiğini söylüyor.

İşverenler fazla mesai için baskı yapıyorlar; reddedenler çoğunlukla ücret ödenmeksizin işten atılıyor. Ortalama kazançlar sadece ayda yaklaşık 1.500 rupi. Jayanti bir ay çalıştıktan sonra işi bırakmış çünkü koluna erimiş plastik dökülünce fena halde yanmış; bunun için herhangi bir tazminat ya da tedavi ücreti de almadığını söylüyor.

Tek başına erkeklerin gelirleri de ciddi biçimde düşmüş. Erkeklerin çoğu gündelikçi işçiler (hamallar, el arabası çekicileri, inşaat işçileri ya da çekçekçiler) ve bunlar belirsiz iş olanaklarını yakalamak için Delhi’yi arşınlamak durumundalar. Kazandıkları sadece yemeğe ve Pushta’daki eski yerleşimden 50 km daha uzakta olan Bawana’ya geliş gidiş ücretlerine yetiyor. Çekçekçiler ve gündelikçiler ünde 40-50 rupi kazanırken, Bawana ile Eski Delhi arasındaki özel otobüslerin tek seferi 20 rupi. Erkeklerin çoğu kaldırımlarda uyuyarak ve ailelerini sadece hafta sonları görerek yol masraflarını düşürmeye çalışıyor.

Ulaşım Bawana dışında çalışan herkes için en önemli masraflardan birisi. Buraya çalışan sadece tek bir DTC otobüs rotası var ve birkaç özel otobüs de günde dört sefer yapıyor. DTC otobüsünün şoförü ve kondüktörü özel otobüsler dolana kadar bekleyerek özel otobüslere yol açıyorlar. İşlerine zamanında yetişmek zorunda olan insanlar özel otobüslere binmeye ve DTC’nin düşük ücretlerine karşılık 20 rupi ödemeye zorlanıyorlar.

Gelirler en fazla göreceli olarak daha iyi durumda olan küçük tüccar ve dükkancı ailelerinde düşmüş. Pushta’da manav dükkanları, balık ve sebze tezgahları, gıda dükkanları, çay ocakları, tütün bayileri iş yapıyordu. Rakamlar genellikle telaffuz edilmese de, bu ailelerin sadece birkaçı yeniden yerleşim bölgesinde yeniden bir dükkan açacak kadar varlık sahibi olabilmişler. Birçoğu ücretli emekçi haline gelmiş, erkekler çekçek ya da küçük araba şoförü, kadınlarsa Rohini kadar uzak bölgelerdeki orta sınıf aileleri için temizlikçi olarak çalışıyorlar.

Yıkımdan hemen sonraki aylarda dükkan açabilenlerinse MCD yetkilileri ve birkaç stk ziyaretçisi dışında müşterisi olmamış. Bugün burada birkaç tane pucca dükkanı varsa da, bunların çoğunu sahipleri Delhi ya da kendi köylerine dönen arazileri satın alan Bawana köylüleri işletiyor. Anayol kenarında haftalık olarak kurulan pazardaki tüccarların çoğu da yabancılar. Yeniden yerleşim bölgesindeki çoğu ailenin düşük satın alma gücü yüzünden, buradaki dükkanların ve küçük girişimcilerin en yüksek gelir düzeylerinin ayda sadece 3.500 rupi olması şaşırtıcı değil.
Bawana’nın en dipteki yaşam koşullarına karşın harcamalar önemli oranda arttı. Atık su ya da su sisteminin olmadığı bir yerleşimde sağlığın temel bir masraf haline gelmesi elbette ironik. MCD tarafından inşa edilip taşeronlarca işletilen altı adet kamuya ait lavabo tesisi var. tuvaletlere yapılan her ziyaret bir rupi, banyo bunun iki katı. Banyoda çamaşır yıkanması halinde taşeron 5 rupi istiyor. Yani ortalama bir aile günde tuvalet için 10 ila 15 rupi veriyor. bazı kadınlar yıkımdan sonraki ilk birkaç gün etraftaki koruluğu kullanmayı denemişler ama arazi sahiplerinin sözlü ve fiziksel şiddetiyle karşılaşmışlar. Üstelik, kendilerinin “saygıdeğer ailelerden” geldiklerini söyleyen kadınlar açıkça hacet görmeyi statülerindeki düşüşün nihai işareti olarak görüyorlar; birçok kadın muhtemelen karanlıkta tarlalardan yararlansalar da bu durum hakkında konuşmamayı tercih ediyor.

Çocukları okula göndermek de eskisinden daha fazla harcama gerektiriyor. Yerleşimde tek bir ilkokul var; daha büyük çocuklar belediye okuluna ya da Bawana köyündeki iki özel okuldan birine gitmek zorundalar. Kitap ve kayıt masrafları haricinde, ulaşım da sorun; yerleşim bölgesine uğrayan tek bir otobüs var ve seferleri de düzensiz. Özel minibüsler varsa da fiyatları çoğu için çok yüksek. Birçok ailenin çocuklarını (özellikle de daha büyük kızlarını) okuldan almaları şaşırtıcı değil.

Kamusal sağlık tesisleri mevcut değil. Bazı stk’lar tarafından çalıştırılan birkaç sağlık merkezi bulunmakla birlikte, onlar da sadece hafif hastalıklar için ilaç dağıtıyor. Bölgede doktor yok, sağlık ihtiyaçları, yetişebildikleri acil durumlara koşturan birçok kayıtsız pratisyen tarafından karşılanıyor. Sağlık hizmetleri müdürlüğünün gezici sağlık otobüsleri ender ziyaretler yapıyor ve sadece hafif hastalıklar için donanımlı. Ağır vakalar ve acil durumlar için insanlar ya Bawana köyündeki (yaklaşık 3 kilometre) Maharishi Valmiki Hastanesine ya da Bawana’ya 35 kilometre olan Loknayak Jai Prakash hastanesine gidiyorlar. Sağlık harcamaları yüksek, özellikle yerleşim bölgesindeki sağlıksız yaşam koşullarından etkilenen çocuklarda sık sık difteri, solunum yolu enfeksiyonları ve sıtma görülüyor. Son zamanlarda kurulan bir sağlık kampına gitmiş olan Kadınların yüzde 75’den fazlasına çeşitli ciddiyet derecelerindeki üreme sağlığı enfeksiyonu teşhisleri konulmuş. İlk temas noktası, her bir muayene için 30-50 rupi alan yerel kayıtsız pratisyenler ki bu para çoğu için çok yüksek. MCD sağlık otobüsü hasretle bekleniyor ama sadece haftada bir kez uğruyor. Muayene bedava ama sadece temel ilaçlar dağıtılıyor.

Şiddet: Fırtınanın gözündeki kadınlar

Yıkımlar ve Delhi’nin yeniden yapılandırılması hem kadınları hem de erkeleri etkilemekle birlikte, sürece içsel olan şiddet kadınların ve genç kızların bedenleri ve hayatlarına kazınmış durumda. Bu makalenin başlığı da yıkımdan sonraki ilk haftalarda görüştüğümüz kadınlardan sürekli olarak duyduğumuz bir cümleydi; Pushta’daki yıkımdan yaklaşık iki yıl sonra bugün bile duygusal anlarda yürekten kopan bir çığlık: “Ölmek böyle yaşamaktan iyidir”

Bawana'daki kadınlar ve genç kızlar geçim araçlarının şiddetle yıkılmasının dışında, gündelik fiziksel şiddet tehdidi altında yaşıyorlar. Kadınların bu durumu yorumlama biçimleri: “Mahol kharab hai” (“Ortam kötü”). Yani şiddet yeni bir şey değil; yüksek dozda ev içi şiddet Pushta’ta da bir gerçeklikti. Ancak, Bawana'ya gelmek kadınlar için yeni kırılganlıklar yarattı. Sıkı ilişkilere sahip olan topluluklar yeniden yerleşim sırasında çözüldü ve kadınlar artık kendilerini, ne kadar kırılgan olursa olsun, uzun yıllar bir arada yakın temas içinde yaşarken oluşan arkadaşlıklar ve enformal destek gruplarının sunduğu fiziksel ve duygusal güvenlik içinde hissetmiyorlar. Konuştuğumuz kadınlar kocaları, babaları ya da erkek kardeşlerinin sözlü küfürleri ya da fiziksel saldırıları karşısında komşularının ya da akrabalarının desteğini görmediklerini söylüyorlar. Komşular arasında sık sık en saçma konulan yüzünden çıkan çatışmalar yaşanıyor. Yiyeceklerin, mutfak araçlarının ve giysilerin çalınması yaygın bir durum.
Statülerindeki mülksüzleşme, Bawana’daki yaşam koşullarıyla birleşerek kadınları tuvaletçilerden başlayarak topluluğa hizmet sunan herkesin merhametine terk ediyor. Kadınlar, masrafları bir yana, kapıların kollarını kırıp kadınlar banyo yaparken sürekli olarak duşta çamaşır yıkayıp yıkamadıklarını kontrol etmek için içeriyi gözetleyen tuvaletçilerden gördükleri taciz ve kötü davranışlar yüzünden de kamuya ait tuvaletlere gitmekte tereddütlüler.

Tuvaletçiler tarafından cinsel tacize uğradığı söylenen genç kızlar da var. Para tasarruf etmek ve tacizlerden kaçınmak için tarlaları kullanan kadınlarsa arazi sahipleri ile bekçilerinin taciz ve saldırılarına uğruyorlar; gece tarlaya giden genç kızlar hakkında tecavüz ve cinsel taciz fısıltıları dolaşıyor ama kurbanların isimlerini vermek istemiyorlar.

Hizmetleri sunanlar ve kamu çalışanları da sınıf ve kast önyargılarından muaf değiller. Bölgedeki MCD alan bürosundaki görevliler bölge sakinlerinden yakınarak söz ediyor ve şikayetlerini yanıt vermeye değer bulmuyorlar. ‘Tumhare naukar hain kya?’ (“Biz sizin hizmetçiniz miyiz?”) MCD bürosundaki görevlilerin şikayetçi kadınlara verdikleri standart yanıt. Bazı stk'ların verdikleri dilekçeler nedeniyle bölgeyi ziyaret eden bir Ulusal İnsan Hakları Komisyonu araştırma ekibine MCD yetkilileri evleri yıkılanların çoğunun durumları eskisinden iyi olan ve Pushta’dan çıkartıldıkları için hükümete müteşekkir olmaları gereken yalancılar olduklarını söylemişler. Şaşırtıcı bir örnekteyse, bölgede bir sağlık kampı kuran Gangaram Hastanesi'nden gelme bir grup eğitim doktoru kavgada ağır yaralanan bir adama ilk yardım hizmeti bile vermeyi reddetmiş. Bunun yerine, sarhoş olduğu için tedaviyi hak etmediğini ve bu tür olayların “bu insanlar” arasında çok yaygın olduğunu söylüyorlar.

Yerleşim bölgesindeki çocuklar sadece sınıf arkadaşlarının değil, aynı zamanda jat ve gujjarların [Hindistan’daki bir kast] hakim olduğu bölgedeki öğretmenlerin de rutin aşağılama, taciz ve kötü davranışları ile karşı karşıyalar. “Yiyecek verildiğinde, öğretmen bizimle alay ediyor ve hiç yemek görmemiş dilenciler gibi davrandığımızı söylüyor” diyor 12 yaşındaki Parveen. Geciken çocuklardan ceza olarak okulu süpürmeleri isteniyor. Öğretmenler onlara sürekli olarak ‘jhuggijhonpdi ke bacche’ (gecekondu çocukları) diyorlar. Anne babası gittiği okulda temizlikçi olarak çalışan Shabina, kendisine “Tere mummy-daddy to bhangi hain” (“Annen baban hademe kastından”) diyen sınıf arkadaşlarınca tecrit edilmiş durumda. Birçok kız çocuğu okuldan ayrılmış çünkü bu gündelik aşağılamalarla karşılaşmak istemiyorlar.

Yeniden yerleşim bölgesindeki kızlar Bawana köyü halkından gelen sürekli taciz terörü altındalar. Birçokları okula giden otobüse binmekten korktuklarını çünkü yolcuların ve kondüktörlerin kendilerini itip kaktıklarını söylüyorlar. Bawana köyünden saldırgan genç adamlar akşamları yerleşim bölgesinin çevresinde dolaşıp, genç kızları ve kadınları sözle taciz ediyor ya da yıkanan kadınları gözetliyorlar. Birçok olayda, yerleşim bölgesindeki erkek çocuklar da köyün çetelerince dövülmüşler.

Evleri yıkılanların oluşturduğu topluluğun kendisi homojen değil; kast yanlılıkları ve cemaat önyargıları komşularıyla ilgili algılarını biçimlendiriyor. Bir bloktaki kadınlar bizi bir başkasındakine karşı uyarıyorlar. Kaçınılmaz olarak, diğerleri için güvenlik sorunu yaratmaktan ve ortamı germekten sorumlu tutulanlar alt gruplardan gelen kadınlar ve genç kızlar oluyor. Geleneksel eğlencelerle uğraşan bir topluluk olan “dholakwalas” [geleneksel davul yapımcıları] özellikle hedef durumundalar; daha fazla hedef durumundalar çünkü tecrit edilmiş oldukları gerçeğini kendilerine saklamayı tercih ediyorlar. Bu cemaatin genç kızları diğer kadınlarca “ahlaksızlıkla” ve yerleşim bölgesine gelip “iyi” kızları taciz eden köylü oğlanları “şımartmakla” suçlanıyorlar.

Kızlarını “şımarmaktan” korumak Bawana'daki ailelerin başlıca kaygıları. En iyi durumda, kadınlarla ilgili patriarkal kavramların ailenin “izzat” (izzet) birikimini oluşturması genç kızların hareketliliğinin sınırlandırılmasının ve onların “uygunsuz” ilişkilerden sakınılmasının nedenidir. Bawana'da tıpkı hayatın tüm belirliliklerinin altüst olduğu savaşlar, cemaat çatışmaları, sürgünler ve doğal afetler gibi diğer kriz durumlarının sonrasında olduğu gibi, “izzat” (izzet) geriye kalan tek servet olarak görülüyor ve ne pahasına olursa olsun korunuyor. Özellikle daha büyük yaşta olan birçok geç kız okuldan alınıp eve kapatılmışlar. Değerlerin ve geleneklerin yaşanan çalkantı içinde kaybolup gitmesini engellemeye yönelik patriarkal dürtü kadın emeğini, sömürülmesi Bawana'da hayatta kalmak için zorunlu olan değerli bir meta haline getiren ekonomik değişimlerce pekiştirilip meşrulaştırılıyor. Pushta’da kalmaları halinde eğitimlerine devam etme beklentisi içinde olan daha genç kızlarsa jet evliliklere yöneliyorlar.

Polis şiddeti sürekli bir tehdit ve ana yol üzerinde sık sık meydana gelen olaylarla sınırlı değil. Yerleşim bölgesine atanan polis memurlarının çoğu da jat ve gujjar cemaatlerinden geliyorlar ve güçlü kast bağlılıkları var. Polis, köydeki çetelerin gıda dükkanlarına ve çay ocaklarına saldırdığı, satıcıları dövdüğü ve yedikleri yemeklerin parasını ödemeleri istendiğinde kap kacakları kırdıkları birçok örnekte müdahale etmeyi reddetti. Polis memurları birkaç hafta önce yerleşim bölgesinde patlak veren ve 300’den fazla aileyi evsiz bırakan bir yangını seyretmekle yetindiler ve alevlerin içinden yardım isteyenlerle alay ettiler. Anayolda ve yerleşim bölgesinin içinde görevli olan polis memurları da kadınlara ve genç kızlara yönelik saldırılara katılıyorlar.

Yakın zaman önceki bir örnekte, 13 yaşındaki bir kız çocuğu annesi ve ağabeyiyle birlikte komşularının kendileri ile ilgili bir şikayette bulundukları gerekçesiyle gece yarısı polis karakoluna getirildi. Anne ve ağabey polis tarafından dövüldü ve köyde iyi tanınan polis yardakçısı bir “goonda” [çete üyesi] tarafından tehdit edildi. Kızsa (yine Bawana köyünden genç bir adam olan) bir polis fotoğrafçısı tarafından içeri alınarak dizlerinin üzerine oturtuldu ve kaçmaya çalışırken çenesinden ısırıldı. Aile karakolda görevli olan memura 800 rupi rüşvet ödedikten sonra serbest kalabildi. Bu örnekte bizin gerçekleştirdiğimiz müdahale soruşturma dosyası açılması ve memurun tayin edilmesiyle sonuçlanmış olmakla birlikte, polis ya da polis korumasından yararlanan kimselerce gerçekleştirilen taciz vakaları sürekli ve kayıt altına alınmaksızın sürüyor.

Kalıcı yara izleri

Bawana’da konuştuğumuz kadınların çoğu için, yıkımın yaraları hala taze. Bazıları için öfke ve güvensizlik her türlü ilişkiyi biçimlendiriyor, bazıları ise kadercilik ve bezginliğe sürüklenmişler. Çoğu Pushta’daki stklarda çalışan kadınlar yıkımlara karşı protestolarda, mahkemelere dilekçe verme, siyasetçilerle görüşme ve yıkımları durdurması için başkanla yaşanan umarsız görüşmelerde aktiftiler. Hala bütün bu çabaların nasıl boşa gittiğini anlayamıyorlar. Yıkımdan sanki az önce olmuş gibi söz ediyorlar. “Jis din mera ghar toda gaya, us din mera kaleja bhi toot gaya” (“Evimi yıktıkları gün, kalbimi de kırdılar”) diyor Laila Bibi. Bize yıkımdan sonraki ilk aylarda gidip bir zamanlar evinin bulunduğu noktaya bakmak için yaptığı uzun yolculuktan söz ediyor.

Birçok kadın zar zor kazandıkları öz saygılarını yitirmiş olmanın kırıklığını yaşıyor. Pushta’da günde 1500 rupi geliri ve dört çalışanı olan güzel bir lokantası olan Zarina şimdi seyyar bir küçük lokanta işletiyor. Gelip geçenlerin bakışları altında tentenin altında durup seyyar ocakta kötü yemekler yayıp satmaktan ne kadar utandığını anlatıyor. Mahremiyet yokluğuna alışamamış. “Yahan koi izzat se kaise rahe?” (“İnsan burada nasıl onurlu yaşar?) diyor.

Sosyal yükümlülükleri yerine getirememek de bir utanç ve aşağılanma kaynağı. Birçok kadın bize eskiden köylere yaptıkları yıllık ziyaretleri, akrabaları için aldıkları hediyeleri anlatıyorlar. Bunlar tamamen sona ermiş. Komşularına ve akrabalarına kazandıklarından küçük borçlar vererek yardım eden kadınlar şimdi kendileri borç içindeler. Bir kadın, tam kızının düğünü öncesinde yaşanan yıkımdan hemen sonra intihar etmiş; kızına doğru düzgün bir tören düzenleyememenin utancına katlanamamış.

Delhi’de süpürgeci olarak çalışan Fatima yıkımlar sırasında neredeyse çocuğunu yitireceğini anlatırken öfkeli gözyaşlarına boğuluyor. Yıkımları protesto etmek için stklar ve sivil toplum grupları tarafından oluşturulan bir koalisyon olan Visthapan Virodhi Abhiyan tarafından düzenlenen mumlu bir protesto gösterisindeymiş. Buldozerler harekete geçip duvarları yıktığında içerde uyumakta olan oğlunu kurtarmak için tam zamanında koşarak Pushta’ya yetişmiş. “Tumhare dharne se kya hua? Marte to hamare bachhe hain – tumhe kya farak parta hai? Tum to apne ghar chale jaoge!” (“Dharne olmanız ne işi yarar? Ölen bizim çocuklarımız- sizin için ne fark eder? Nasıl olsa siz evinize gideceksiniz”) diye ağlıyor. Fatima eğitimli birisi ve sol bir örgüte üye ama şimdi her türlü ortak faaliyete katılmayı reddediyor ve stklara sadece tepki duyuyor. Pushta topluluğu tarafından yıkımlardan sonra yapılan son kolektif eylem 2004 genel seçimlerinde oylarını kullanmak üzere eski bölgelerine gitme kararı almak oldu. Ama, BJP’nin bozgununa ve özellikle de Jagmohan’ın yenilgisine katkıda bulunmaktan duyacakları zafer ve tatmin duygusu uzun zaman önce eriyip gitmişti. Topluluk Kongre Partisi ya da sola yönelik tüm umutlarını tüketmişti.

Yıkımlar ve Delhi’nin ‘Shanghai rüyaları”

Yamuta Pushta yıkımlarının da gösterdiği gibi, marjinal toplulukların evlerinin ve geçim güvenliklerinin yıkımı Delhi’nin uluslararası yatırımcılar için çekici bir istikamete dönüştürülmesindeki kilit öğelerden birisi haline geldi. Trajik bir ironi içinde, diğer göçmenlere, yani öteki eyaletlerden ve ülkelerden Delhi’ye akmakta olan yukarıya doğru hareketli profesyonellere yer açmak için giderek daha fazla göçmen yoksulun evi yıkılıp evsiz barksız bırakılıyor.

1980’lerdeki Kalküta yıkımları bağlamındaki Barınma Hakları için Ulusal Kampanya eylemcilerinin (4) işaret ettikleri gibi, “barınma” sadece dört duvar ve çatıdan ibaret olan fiziksel bir yapı değil, güvenlik ve onur içinde yaşanacak bir yer anlamına da gelir. Kalküta'da sıradan insanlar tarafından barınma yerine kullanılan Bengal dilinde “basosthan” sözcüğü, inşaatçılar ya da konut projeleri yapanlar tarafından kullanılan “abashan” sözcüğünden tamamen farklıdır ve yerleşecek, yaşanacak bir yer demektir. Tüm büyük Hint kentlerinde son yirmi yıl içinde yaşanan kitlesel yıkımlar emlak piyasasının büyümesini kolaylaştırmak üzere tasarlanmış olan bir dizi politika önlemi ile meşrulaştırılmıştır. Kırsal bölgelerde toprak kullanımı yasalarındaki değişiklikler sanayicileri ve emlakçileri büyük tarımsal, ormanlık ve ortak arazilerin ele geçirilmesi için teşvik etmiş, kırsal geçim araçlarının yıkımı sürecini hızlandırırken bütün cemaatlerin kentsel alanlara göçünü zorunlu kılmıştır. Aynı zamanda kentsel topraklar üzerindeki “gecekonduculuk” 1980lerin başlarında birçok eyalette adi suçtan ağır suça dönüştürülmüştür.

Bir başka seçenekleri olmadığı için kendi enformal yerleşimlerini kurmak zorunda bırakılan milyonlarca insan tek bir darbeyle suçlu ilan edilmiş, hiçbir uyarıda bulunulmaksızın ya da tazminat ödenmeksizin evleri yıkılmış ve kendilerine koruma vaat eden siyasetçilerin, polisin ve yerel mafyanın sömürüsüne açık hale getirilmiştir. Bir parça kullanım güvencesine sahip olanlar bile (seçmen pusulaları ya da karneleri sayesinde) emlakçilerin, sağcı grupların ve komşu orta sınıf mahallelerinin sakinlerinin sürekli taciz ve baskılarına maruz kalmaktadır. “Vatandaş olmama” statüleri en temel haklarının acımasızca ihlal edilmesini mümkün kılmaktadır; örneğin, şu anda belediye yetkililerinin enformal yerleşimlere bölge sakinlerinin burada yaşama hakları olduğu iddiasını güçlendireceği gerekçesiyle, temizlik ya da elektrik vermeyi reddetmeleri yaygın bir pratik haline dönüşmüştür.

Delhi Yüksek Mahkemesi tarafından son dönemde görülen davalarda da vurgulandığı gibi, yeniden yerleşim bile yıkıma uğrayanların hakkı olarak görülmemektedir. Bu yaklaşıma paralel olarak, Delhi’de yeniden yerleşim için dağıtılan arsaların süresi 1980’lerdeki 99 yıldan Pushta’ya gelindiğinde beş yıla düşürülmüştür. Yüksek Mahkeme’nin son yirmi yıldır yıkımlara karşı verilen dilekçeler karşısındaki tutumu yargının kent yoksullarına yönelik sertleşen tavrının altını çizmektedir. (5) Bombay’daki sokak satıcıları örneğinde (Olga Telis Mumbai Belediye Şirketine karşı) mahkeme yıkımların etkilenen kimselerin geçimini tehdit ettiğini ve böylece de anayasal yaşama haklarını ihlal ettiğini kararlaştımıştı. Yargı kararı “ticaret ne kadar mütevazı ise çekilen acılar ve kayıp daha büyüktür” ilkesi üzerinden “insan vicdanı adaletin keskin kenarlarını ne olursa olsun yumuşatmalıdır” demişti. Bu örnek karardan on beş yıl sonra Almitra Patel’in Hindistan Birliği’ne karşı açtığı davadaki karar hükümeti “gecekonduları temizlemek yerine gecekondu yaratmayı” teşvik etmekle suçlamakta ve “başka yerleri olan kamusal araziler üzerindeki işgalcileri ödüllendirmek yağmayı ödüllendirmektir” demektedir.

Yargının bu gözlemi tüm ülkedeki yüksek mahkemelerin bir dizi kararına örnek olmuştur. Delhi Yüksek Mahkemesi sanayilerin yerleşim bölgelerinden uzaklaştırılmasına karşı verilen bir dilekçeye yönelik olarak(6) kamu arazilerini işgal edenlerin yağmacılar oldukları ve bu yüzden de alternatif yerleşim haklarının olmadığı sonucuna varmıştır. Eyalet hükümetinin kamusal arazileri işgal eden enformal yerleşimlerdekilere alternatif yerler sunma politikası Delhi Yüksek Mahkemesi tarafından bozulmuştur.

Bütün bu örneklerde, mahkemelerin hükümet organlarını kent yoksullarına yeterli ve ucuz konut sağlama konusundaki başarısızlıkları yüzünden eleştirmemesi ironiktir. Örneğin, yukarıda belirtilen davada, Delhi Yüksek Mahkemesi idarenin kent yoksullarına barınma planları sunmayı başaramadığını belirtmekte ama bu başarısızlığın kamu arazileri üzerindeki işgalcilere alternatif araziler sunulması için bir gerekçe oluşturmadığını söylemektedir.

Böyle bir durumda, Bawana ve diğer yerleşim bölgelerindeki kadınlar ne umabilirler? Birçokları için Bawana’ya gelmek ilk kez köksüzleşmeleri anlamına gelmiyordu; ne de sonuncusu olacaktı. Onlara Delhi’nin çeşitli orta sınıf mahallelerinde bulunan çeşitli sanayi tesislerinin 10,000 arsalık Bawana Sanayi Bölgesine gelmesiyle birlikte işe kavuşacakları söylenmişti. Bu tesislerin sahipleri ise taşınmayı reddediyorlar; düşük kar marjları hammadde ve nihai ürünlerini Delhi’den buralara taşıma maliyetini karşılayamıyor.

Arazi spekülasyonu çoktan başladı. Bugün, yıkımdan yaklaşık iki yıl sonra, hepsi de ilk arsaların iki ya da üç katına eşit büyüklükteki birkaç büyük ev ve büyük iki katlı evler Bawana’daki her blokta görülebiliyor. Bunlar Bawana köyünden gelip arsaları ilk sahiplerinden satın alan ve belli ki yatırımlarından büyük kazançlar uman kimselere ait. Yetkililer Bawana’dan yaşanan bu düşük ritmli kaçış hakkında sinik yorumlarda bulunup bunun evleri yıkılanların seçeneksiz olmadığının kanıtı olduğunu söylüyorlar. Sadece “gerçek evsizlere” yeniden yerleşim bölgelerinde bir yer verilmesini garanti altına alma ihtiyacı Bawana’da uzun vadeli yatırım yapmamanın gerekçesi olarak kullanılıyor. MCD yetkilileri bizden evleri yıkılanlara kendi çevrelerini düzeltmeleri ve kendi evlerini kendilerinin yapmalarını teşvik etmemizi istiyor. İnsanların ne gelir güvenliğine ne de kira güvencesine sahip oldukları bir yere yatırım yapmalarını beklemenin mantıksızlığı bu yetkililer tarafından algılanmıyor.

Bawana’yı terk edenlerse tamamen ortadan yitiyorlar; kimse nereye gittiklerini bilmiyor. Geriye kalanların çoğununsa hayalleri tükenmiş; tek ilgilendikleri bugün hayatta kalmak, yarından bir şey beklemiyorlar, onları ilgilendiren tek şey bugün.

(Bu rapor 20 yılı aşkın bir süredir kadın hakları konusunda çalışmakta olan Jagori isimli Delhi merkezli kadın araştırma merkezinin deneyimini belgelemektedir. Jagori, Dilli Visthapan Virodhi Manch’ın üyesi olarak Delhi’de sürmekte olan yıkım karşıtı protestolara katılmakta ve Bawana’daki kadınları ve genç kızları hakları için yürüttükleri mücadelede desteklemektedir.)
Email: kalyani@jagori.orgBu e-posta adresi spam korumalıdır. Lütfen JavaScriptleri etkinleştirin.

Notlar

1 MCD rakamları, nehre MCD’nin kendi atık sistemi tarafından atılan katı ve sıvı atıkların Delhi’deki tüm enformal yerleşimlerden atılanları kat kat aştığını belirten eylemcilerce yalanlanmaktadır.

2 ‘The Yamuna Pushta Evictions: What Happened to Those Who Were Not Assigned Plots?’, Hazards Centre, Aralık 2004.

3 Yıkımların hemen ardından yeniden yerleşim bölgesinde kadınlarla yapılan bu ve diğer söyleşiler o dönemde Jagori ile birlikte çalışmakta olan Mount Holyeke Koleji öğrencisi Diva Dhar tarafından yürütülmüştür.

4 Jai Sen, ‘Foundations of Our Lives’, New Internationalist, 1996.

5 Videh Upadhyay, ‘Further to the Margins –By Law’, India Together, 2003.

6 Okhla Factory Owners Association versus Government of NCT of Delhi, 2003.

[20 Mayıs 2006 tarihli Economic and Political Weekly’deki orjinalinden Jagori’nin ve Jagori üyesi yazarın izniyle Sendika.Org tarafından çevrilmiştir]